De ontdekking van Veenhuizen: onderhoudend erfgoedspektakel
In dit artikel:
Rijd je de Laan van Weldadigheid in Veenhuizen op, dan begint het al: royaal gratis parkeren bij het Gevangenismuseum en een theatrale wandelroute die het dorp tot podium maakt. Erfgoedspektakel Drenthe presenteert “De ontdekking van Veenhuizen”, een combinatie van een historische wandeling en een multimediale theatervoorstelling, bedoeld als reizend feest van verbinding en verwondering.
Bij het startpunt staan kleurrijke ligstoelen, een flesje prikwater en — aanvankelijk — een klein gezelschap. De tocht vertrekt in kleine groepjes en voert langs korte scènes die Veenhuizen als tijdscapsule openen. Spelers kruipen in rollen uit verschillende tijden: een kantoerse echtgenote uit 1870 (Hendrika) die zich zorgen maakt over haar status en het naderend pensioen van haar man; een zwervende gevangene uit 1920 (Henderikus) die zijn bestaan in detentie als enige houvast ziet; en een director in zijn witte oldtimer die vreemdelingen uit het dorp wil weren. Ook passeert een schooljuffrouw uit 1970 en krijgt oprichter Johannes van den Bosch een symbolische cameo. De route weeft lokale geschiedenis, sociale hiërarchie en de harde kanten van de koloniën van weldadigheid samen, met humoristische en wrange noten—van het ijsjestijdperk tot de strenge huisnamen als Orde en Tucht.
Na de wandeling volgt in de kerkzaal van Kerklaan 6 de tweede ervaring: een multimediale performance getiteld Kerklaan_6.mp4. De kerk is donker, het orgel produceert dissonanten en een drone snijdt door de ruimte; poppen vullen al veel stoelen. De voorstelling schakelt naar totale immersie wanneer bezoekers een VR-bril krijgen. Beelden en geluid brengen thema’s als gevangenschap, verbondenheid en vrijheid dichtbij: een virtuele ren over gras, een gewelddadig ritueel, momenten van troost en verstoring. De makers spelen bewust met grenslijnen tussen feit en fictie, manipulatie en autonomie; publiek kan zelf bepalen afstand te nemen (de bril afzetten) of signaleren wanneer het te intens wordt. Die fysieke keuzevrijheid vormt juist een toneelstukje over vrijheid zelf: zolang je kunt kiezen, blijft er ruimte.
Praktisch: de theatrale wandelroute en de multimediale voorstelling vinden plaats in meerdere weekenden. De wandelroute is nog te zien op 20 en 21 juni in diverse tijdslots; Kerklaan_6.mp4 draaide reeds in mei en mei/juin-weekends en is op 20/21 juni en 4/5 juli opnieuw te zien. Concept, tekst en regie zijn van Erris van Ginkel; artistiek leider van Erfgoedspektakel is Ellen Klaus. Makers en performers vormen een mix van theatermakers, muzikanten en een performancecollectief (o.a. Quintijn Relouw, Aleksej Ovsiannikov, Studio Engine Off en Holy Dirt).
Kort: een kleinschalige, soms confronterende mix van levende geschiedenis en hedendaagse media die Veenhuizen als decor gebruikt om vragen te stellen over controle, zorg en wat vrij zijn vandaag betekent.