De onervaren commissieleden krijgen weinig zelfreflectie uit de eerste zeven getuigen in de enquêtecommissie corona
In dit artikel:
Tijdens de eerste openbare verhoren van de parlementaire enquête naar corona gaven oud-OMT-voorzitter Jaap van Dissel en andere sleutelgetuigen aan dat de maatschappelijke, economische en sociale gevolgen van maatregelen te weinig een rol hebben gespeeld bij het kabinet. Van Dissel stelde dat het OMT zich terecht op medisch-epidemiologische zaken richtte, maar dat het kabinet wél had moeten zorgen dat die neveneffecten werden meegewogen; het Maatschappelijk Impact Team, dat in september 2022 werd ingesteld om juist die kant te belichten, kwam volgens hem te laat in beeld.
Tot nu toe zijn zeven van de geplande 47 getuigen gehoord; de verhoren hebben weinig nieuwe feiten opgeleverd. De getuigenissen liepen uiteen: viroloog Marion Koopmans sprak over verspreiding van het virus, burgemeester Jack Mikkers over de eerste crisisweken in Noord-Brabant, en voormalig minister voor Medische Zorg Bruno Bruins verdedigde besluiten in de beginperiode en hield vast aan het oordeel vanuit de toen beschikbare kennis. Ernst van Koesveld (directeur-generaal Langdurige Zorg) onderstreepte dat de zware landelijke bezoekverboden in verzorgingshuizen weliswaar ingrijpend waren maar noodzakelijk werden geacht, en wees op tekorten aan beschermingsmiddelen en media-aandacht die vooral naar de acute zorg ging.
Hoogleraar Jan Kluytmans was kritisch over de smalle focus van het OMT: het adviesorgaan had volgens hem nauwelijks zicht op maatschappelijke neveneffecten en zou bij een volgende crisis breder moeten worden samengesteld. Ook bleek in de beginweken de urgentie van de crisis regionaal te verschillen; in sommige provincies werden toen nog nauwelijks besmettingen gevonden, waardoor alarm nog niet overal doordrong. De RIVM- en Kamerreactie op die spoed werden als traag beschreven. Oud-Kamervoorzitter Arib bekritiseerde dat de Tweede Kamer geen specifiek pandemiecrisisplan had, wat bijdroeg aan chaotische toestanden en terughoudendheid van Kamerleden om fysiek te verschijnen.
De enquêtecommissie zelf worstelt met haar rol: veel leden hebben weinig ervaring en zijn pas recent toegetreden, waardoor diepgravend doorvragen soms ontbreekt. Dat kwam naar voren bij verhoren van Bruins en Van Dissel, die beiden lange, instructieve antwoorden gaven en deels het gesprek domineerden. Arib waarschuwde de commissie nadrukkelijk om niet alleen te focussen op het trekken van lessen, maar ook op waarheidsvinding en verantwoording: wie nam welke besluiten en waarom, en wie moet daarover rekenschap afleggen?
De openbare verhoren gaan door; volgende week staat oud-premier Mark Rutte op de agenda. De commissie heeft nog ongeveer acht weken om resterende getuigen te horen en haar onderzoek verder te verdiepen.