De oma van Ted (36) liep in 1945 mee in de Vrouwenmars. Hij maakte er een film over en stuitte op een bijzondere opname
In dit artikel:
Op 11 april 1945 werden 116 vrouwelijke gevangenen uit Kamp Westerbork onder dwang op pad gezet en drie nachten lang onder schot over Nederlandse grond gedreven — de enige deportatiemars in Nederland tijdens de oorlog. Een van die vrouwen was Nonny van den Bosch, oma van filmmaker Ted Alkemade (36). Haar herinneringen en die van andere deelnemers vormen de kern van Alkemades documentaire De Vrouwenmars, die verleden en heden met elkaar verbindt.
Alkemade raakte gemotiveerd toen zijn nicht Ika van Doorn over de mars begon te publiceren en hem in contact bracht met Bindert Helder, een amateurhistoricus uit Grijpskerk. Helder had in de jaren tachtig een twee uur durend cassette-interview met Riek Sennema — één van de 116 — opgenomen. Dat gesprek, aangevuld met dagboekfragmenten van zeven marslopers, vormt het narratieve fundament van de film. Omdat de bandkwaliteit slecht was, werd restauratie met behulp van AI toegepast; volgens de maker uitsluitend om de opname te herstellen, niet te manipuleren.
De documentaire reconstrueert de tocht: ’s nachts lopen, overdag schuilen in boerderijen waar soldaten zich schuldig maakten aan seksueel geweld, en na drie nachten uitgeput en overtuigd hun einde te vinden, levend achtergelaten worden in de buurt van Pieterzijl. Alkemade kiest er bewust voor het perspectief van de vrouwen centraal te zetten en niet de Duitse kant uit te diepen. Hij wil vooral de beleving, veerkracht en onzekerheid van de vrouwen voelbaar maken. De Groningse actrice Wilke Jansen speelt scènes na die het cassette-interview van Riek verbeelden; zij fungeert als symbool en geeft een gezicht aan de groep in het wezenlijke Drents-Groningse landschap.
Daarnaast onderzoekt de film de nasleep in de levens van nazaten: hoe overlevingspatronen doorwerken en hoe deelname aan een recente herdenkingsmars voor sommigen therapeutisch werkte. Drie nakomelingen die de herdenkingsmars liepen komen in de film aan bod. Voor Alkemade zelf werd het project ook persoonlijk: hij kreeg een nieuw beeld van zijn oma en ervaarde een band die hij in haar leven niet had opgebouwd.
De Vrouwenmars is geproduceerd door SLATE51 (Groningen). De première is op 10 april in DNK (Assen), met vertoningen in Forum Groningen en diverse Drentse en Groningse locaties gedurende april. De film is ook op 26 april te zien bij RTV Noord en op 4 mei bij RTV Drenthe. Zie slate51.nl voor de speellijst. Alkemade wil het verhaal bovendien later nog verfilmen als speelfilm, om de landelijke bekendheid van deze verzetsgeschiedenis te vergroten.