De nuchtere cijfers: neemt de instroom van asielzoekers toe?
In dit artikel:
De opvang van asielzoekers staat onder grote druk: aanmeldcentrum Ter Apel is al langere tijd overvol, waardoor nieuwe asielzoekers soms geen plek meer krijgen. De overheid publiceert wekelijks cijfers over asielaanvragen; over de afgelopen twaalf maanden kwam dat neer op gemiddeld ongeveer 950 aanvragen per week. Dat totaal bestaat uit drie groepen: circa 530 eerste-aanvragen per week, ongeveer 360 nareis‑gevallen (familie van mensen met verblijfsvergunning) en rond de 39 herhaalde aanvragen wekelijks.
Hoewel sommige politici zeggen dat er elke week duizend asielzoekers bijkomen, komen die aantallen grotendeels overeen met de officiële weekcijfers. Jaarcijfers laten zien dat het aantal aanvragen in 2025 (42.335) iets lager lag dan in 2024 (45.639) en 2023 (49.892). Tegelijk is er over de afgelopen vijf jaar (2021–2025) wel meer instroom geweest dan in de periode 2016–2020 (214.445 versus 135.100). Onder de Nederlandse bevolking worden de aantallen vaak overschat en men denkt ten onrechte dat Nederland meer opvangt dan veel andere EU-landen; per 1.000 inwoners waren er in 2025 in Nederland 1,34 eerste aanvragen, iets onder het EU‑gemiddelde van 1,49.
Syriërs vormen nog steeds de grootste groep, grotendeels doordat zij die al een verblijfsvergunning hebben hun gezinnen naar Nederland halen. Zonder nareis komen de meeste nieuwe aanmelders uit de Palestijnse gebieden; veel daarvan hadden eerder al asielstatus in Griekenland. Sinds de omwentelingen in Syrië keerden enkele duizenden terug, waaronder volgens DTV 1.300 Syriërs die met financiële steun teruggingen.
Opvangcapaciteit is krap: er zijn 108 reguliere azc’s en 203 noodlocaties, maar COA vangt momenteel bijna 83.000 mensen op. Ongeveer 20.000 van hen hebben al een verblijfsvergunning maar kunnen geen huis vinden, waardoor zij in asielcentra blijven. Van de 342 gemeenten nemen er 205 asielzoekers op; 133 doen dat nog niet. De in 2024 ingevoerde spreidingswet moet een eerlijkere verdeling afdwingen. Het ministerie rekent op ongeveer 88.000 opvangplekken per 1 januari volgend jaar en verdeelt die op basis van inwonertal en sociaal‑economische scores. Volgens de februari‑cijfers voldoen 147 gemeenten (bijna) aan hun taak, 87 deels en 108 helemaal niet; minister Bart van den Brink heeft die 108 om opheldering gevraagd en kan in het uiterste geval dwingende maatregelen nemen, al is onduidelijk wanneer dat zou gebeuren.