De Noordzee als bron van zoet water gaat onze redding worden

In dit artikel:

Droge zomers zijn in Nederland uitgegroeid tot een structureel probleem. Bij lage rivierstanden komt er onvoldoende Rijnwater binnen om achttien miljoen inwoners, de landbouw en de industrie van water te voorzien. De binnenvaart kan stilvallen, akkers verdorren en ook de drinkwatervoorziening kan onder druk komen te staan. Tegelijkertijd stroomt een groot deel van het beschikbare Rijnwater ongebruikt via de Waal, het Haringvliet en de Nieuwe Waterweg naar de Noordzee.

Een belangrijke oorzaak ligt in de negentiende-eeuwse kanalisering van de Rijn in Duitsland door Johann Gottfried Tulla. De rivier werd tussen Basel en Mannheim sterk versmald en ingedijkt. Dat verkleinde het overstromingsgevaar, maar nam ook natuurlijke gebieden weg die water bij hoogwater konden opvangen en bij droogte weer aan de rivier konden afgeven. Duitsland en Frankrijk werken aan herstel van het Rijndal, maar dat gaat volgens de auteur te langzaam en stuit op politieke bezwaren, onder meer vanwege het verlies van landbouwgrond.

Nederland moet daarom zelf maatregelen nemen. Een opvallende mogelijkheid is het winnen van zoet grondwater onder de Noordzeebodem. Volgens onderzoek van de Universiteit Utrecht en Deltares bevinden zich daar grote hoeveelheden water, relatief ondiep onder de zeebodem. Winning via booreilanden is momenteel waarschijnlijk te duur, maar kan aantrekkelijker worden als waterprijzen stijgen. Verder onderzoek naar de omvang en winbaarheid van deze voorraad is volgens de auteur dringend nodig.

Een concreter plan is het verzoeten van het Grevelingenmeer tussen Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland. Het meer werd na de Deltawerken van zee afgesloten, maar bleef zout. Onderzoek van de provincie Zeeland uit 2025 stelt dat verzoeting ongeveer 250 miljoen euro zou kosten, onder meer door aanpassingen bij de Philipsdam. Met schoon Rijnwater via het Krammer-Volkerak kan het meer in ongeveer twee jaar worden gevuld. De ruim 500 miljoen kubieke meter water zou een extra nationale voorraad vormen, vooral belangrijk voor de verziltingsgevoelige zuidwestelijke regio.

Op langere termijn noemt het artikel een ingrijpende herinrichting van de Hollandse kust. Kunstmatige eilanden of een nieuwe zeewering op zee zouden ruimte kunnen bieden aan een enorm zoetwaterbekken. Dat kan water leveren voor natuur, brandbestrijding en drinkwater in de Randstad. Geen van de opties is snel uitvoerbaar. Daarom zijn waterbesparing, een hogere prijs voor water en investeringen in nieuwe infrastructuur nu noodzakelijk, terwijl Nederland ook minder Rijnwater ongebruikt naar zee zou moeten laten stromen.