De nieuwe wereldorde van Donald Trump

In dit artikel:

Een jaar na de inauguratie van Donald Trump (tweede termijn begonnen op 20 januari 2025) is zijn beleid bepaald geen terugkeer naar een bescheiden Amerika in een multipolaire wereld. Vanaf dag één zette hij een brede, ideologisch gedreven breuklijn: tal van presidentiële decreten troffen progressieve beleidsgebieden (van transgenderbeleid en klimaat tot censuur en immigratie) en legden de grondslag voor een regering die openlijk macht en nationale dominantie vooropstelt.

Binnenland: cultuurstrijd, immigratie en politiegeweld
Trump begon met de retoriek van nationale eenheid maar leverde vooral polarisatie. Een hard immigratiebeleid leidde tot massale uitzettingen (officieel circa 300.000) en detentie in honderden faciliteiten; beelden en meldingen van gewelddadige acties door zwaarbewapende ICE-eenheden verspreidden zich door het land. De dodelijke confrontatie in Minneapolis op 7 januari — de executie van activiste Renee Nicole Good door een ICE-agent — veroorzaakte landelijke verontwaardiging, des te meer omdat topfunctionarissen de dader meteen verdedigden en het slachtoffer bestempelden als terroristisch gevaar. DHS-communicatie en rekruteringscampagnes gebruikten expliciet nationalistische taal en beelden, wat bij velen de indruk wekte van extreem-nationalistische koerslijnen binnen de veiligheidsdiensten.

Tegelijkertijd vaardigde Trump een breed decreet uit tegen 'binnenlands terrorisme' waarin overtuigingen als “anti-kapitalisme” en “anti-Amerikanisme” als indicatoren van terroristische dreiging werden genoemd, iets wat grote zorgen baarde over politieke repressie en vrijheid van meningsuiting. Op het vlak van censuur voerde zijn regering maatregelen tegen grote platforms en Europese beleidsmakers (zoals Thierry Breton) die hij zag als architecten van online regulering; daarnaast pakte hij het debanking aan dat tijdens de vorige regering werd ingezet tegen critici.

Buitenland: militair activisme, steun aan bondgenoten en regime change
In tegenstelling tot hoop op een vredesagenda, nam het Amerikaanse militair ingrijpen onder Trump toe. Binnen de eerste maanden van 2025 werden volgens bronnen meer luchtaanvallen uitgevoerd dan onder de vorige president in vier jaar; zeven landen werden geraakt, met sterke concentratie op Somalië en vele burgerslachtoffers. De belofte om het conflict in Oekraïne snel te beëindigen werd niet waargemaakt; Trump geeft de Europese landen veel speelruimte, maar ondersteunt de oorlog indirect. In het Midden-Oosten bleef de VS een trouwe bondgenoot van Israël, met flinke militaire steun en lof voor premier Netanyahu.

Schokkend voor velen waren betrokkenheid bij regime change in Syrië en de ontvangst van Abu Mohammed al-Jolani (voormalig al-Qaeda/ISIS-leider) in het Witte Huis. De operatie in Venezuela leidde tot tientallen doden en beschuldigingen van oorlogsmisdaden; de regering rechtvaardigt aanvallen met het narratief van strijd tegen ‘narcoterrorisme’, een begrip dat critici als gefabriceerd bestempelen. Hooggeplaatste adviseurs gaven duidelijk te kennen dat macht en dominantie de kern van het buitenlandse beleid vormen: geopolitiek wordt gezien als een domein van harde macht en economische controle.

Ideologie en geopolitieke ambitie
Denkers en critici (onder wie Alexander Doegin en de Zweed Jacob Nordangard) interpreteren Trumpisme niet als eenvoudige steun aan een multipolaire wereldorde, maar eerder als de zoektocht naar een hernieuwde Amerikaanse hegemonie — gebaseerd op conservatieve, patriottische en exclusionaire waarden — die landen dwingt tot aansluiting of marginalisering. Praktische uitingen van die ambitie waren retorische uitspraken over Groenland, Canada en het Panamakanaal en het neerzetten van sancties en embargo’s als instrumenten van economische overheersing. Tegelijkertijd leidden het uittreden uit tientallen internationale organisaties en het terugdraaien van multilaterale engagementen tot kritiek dat de VS zich verzwakt kan terugtrekken, iets dat volgens critici het voordeel aan China en Rusland zou geven.

Economische belangen en belangenverstrengeling
Het binnenlands financiële plaatje speelt een rol in Trumps geopolitieke keuzes: de begrotingstekorten en een stijgende staatsschuld vormen volgens waarnemers de achtergrond van acquisitieve politiek richting grondstoffenrijke regio’s. Trump omringde zich met miljardairs en heeft zelf omvangrijke zakelijke belangen (hotels, media, cryptobedrijven). Controverses rond zijn cryptomunt $WLFI, de verkoop aan derden en belangen van familieleden in bedrijven met Pentagon-contracten wekten vragen over corruptie en belangenverstrengeling. Ook het verlenen van gratie aan rijke figuren, zoals de Binance-oprichter, voedde kritiek.

Begroting en defensie
Hoewel Trump aanvankelijk forse bezuinigingen aankondigde en een agentschap (DOGE) oprichtte om efficiëntie te verhogen, stegen de totale overheidsuitgaven en de staatsschuld. Tegelijk kondigde hij plannen aan om het defensiebudget fors te verhogen — tot 1,5 biljoen dollar in 2027 — als onderdeel van een strategie om militair overwicht te verzekeren.

Gezondheid en regulering
Een opvallend contrasterend element is de aanpak van de farmaceutische macht onder minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. Die stapelt benoemingen van vaccinkritische experts, laat onderzoek doen naar bijwerkingen van vaccinprogramma’s en pleit voor andere voedings- en gezondheidsnormen. Voorstanders zien dit als het terugwinnen van politieke controle over de gezondheidsindustrie; tegenstanders vrezen wetenschappelijke polarisering.

Conclusie: consolidatie van macht en diepe polarisatie
Samengevat heeft Trumps eerste jaar van de tweede termijn het politieke landschap in de VS verder verhard: binnenlands meer repressieve maatregelen en culture war-politiek, buitenlands een combinatie van intens militair optreden, steun aan geopolitieke bondgenoten en openlijke ambitie tot invloed en economisch voordeel. Waar sommigen hoopten op een einde aan globalistische inmenging, zien veel critici vooral een nieuwe vorm van Amerikaanse assertiviteit — gestuurd door machtspolitiek, economische belangen en een ideologie die nationale en culturele dominantie verheerlijkt. De samenleving is grondig gepolariseerd geraakt; vreedzame verbinding die in de inaugurele rede werd beloofd blijkt een ver verwijderde belofte.