'De negen levens van Dilan Yesilgöz': hoe ging de politica van de SP naar de VVD?
In dit artikel:
Alies Pegtel portretteert in De negen levens van Dilan Yesilgöz het levensverhaal en de politieke ontwikkeling van de huidige minister van Defensie en vicepremier. Yesilgöz vluchtte als zevenjarig Koerdisch-Turks meisje in 1984 met moeder en zus vanuit Bodrum naar Kos en belandde daarna in Nederland. Haar ouders waren linkse intellectuelen die vanwege politieke dreiging moesten vertrekken; de jonge Dilan paste zich snel aan en streefde ernaar ‘Nederlander’ te worden.
Pegtel traceert daarna een onconventionele politieke route: begonnen bij links — SP-bestuur, columns, korte lidmaatschappen bij Jonge Socialisten en werk voor GroenLinks — om vervolgens steeds rechter te bewegen. Ze werkte als wethoudersassistent voor VVD’er Eric van der Burg en groeide uit tot een mediagenieke VVD-politica met uitgesproken standpunten tegen wat zij ziet als vluchtelingenslachtofferschap. Bij een terugkeer naar Kos zou ze, aldus Pegtel, weinig empathie hebben getoond voor nieuwe vluchtelingen: “Dit worden de nieuwe illegalen van Amsterdam.” Als gemeenteraadslid en later Kamerlid viel ze op door haar zelfverzekerdheid, smaakvolle presentatie en publieke bekentenissen (Ajax, André Hazes, Louis Vuitton); Pegtel wijst erop dat de verhalende keuzes rond haar vluchtverhaal mede door VVD-communicatiestrategen zijn vormgegeven.
Na het feitelijke levensverhaal verandert Pegtels boek volgens de recensent meer in een politiek essay of pamflet tegen de verschuiving van de VVD naar rechts. Sommige kritische stellingen zijn onderbouwd, andere blijven loos geformuleerd. Als voorbeeld noemt Pegtel Yesilgöz’ fel anti-woke toespraak (HJ Schoo-lezing, 12 september 2022) en plaatst die in een rij met ‘rechts-radicale populisten’, een kwalificatie die de recensent als gewaagd bestempelt. Ook beschrijft Pegtel invloed achter de schermen: volgens anonieme bronnen zouden Mark Rutte en zakenman Ben Verwaaijen de koers van de VVD sturen, met directe bemoeienissen tijdens formaties. Die beweringen zijn echter moeilijk verifieerbaar omdat bronnen onbenoemd blijven; alleen Ed Nijpels en Ton Elias spreken on the record. Nijpels noemt Yesilgöz ‘onversneden rechts’ en verwijt haar gebrek aan verdraagzaamheid en gevoel voor sociale gerechtigheid.
Ten slotte merkt de recensent op dat Pegtels eigen negatieve ervaring met de VVD (ze schreef ooit een biografie over Haya van Someren-Downer en kreeg conflict over een onthulling) de toon van het boek kleurt. Die vooringenomenheid vermindert volgens de recensent de waarde van het portret, terwijl de veelheid aan levens en de voortdurende campagnestand van Yesilgöz op zichzelf al aanleiding bieden tot reflectie. Boekgegevens: Alfabet, 176 blz., €21,98.