De natte droom van Vlaamse politici: politieke herverkaveling

In dit artikel:

Een interview met Egbert Lachaert, voormalig voorzitter van Open VLD, brengt de Vlaamse politieke herverkaveling opnieuw onder de aandacht. Grotere partijen zouden de versplintering tegengaan, gemakkelijker regeren en een tegengewicht vormen voor de uitersten. Toch zijn eerdere pogingen telkens mislukt.

Tijdens de vorming van de Vivaldi-regering bespraken Lachaert en toenmalig CD&V-voorzitter Joachim Coens een fusie tot één centrumrechtse volkspartij, naar het voorbeeld van de Duitse CDU. Open VLD en CD&V haalden toen elk ongeveer 12 à 13 procent, waardoor ze samen een belangrijke machtsfactor konden worden. Later lag ook een verkiezingskartel met N-VA op tafel, rond enkele gezamenlijke programmapunten. Dat plan kwam er niet omdat de verkiezingen te dichtbij waren en binnen Open VLD, onder meer door Alexander De Croo, op weerstand stuitte.

Volgens Lachaert heeft de herverkaveling uiteindelijk wel plaatsgevonden, maar niet onder leiding van partijtoppen. De kiezers hebben volgens hem de N-VA groot gemaakt ten koste van Open VLD. Bart De Wever zou hebben ingespeeld op de spanning tussen de rechtse kiezersbasis van de liberalen en hun volgens Lachaert eerder linkse koers.

Over de ideologische richting van de N-VA bestaat intussen verdeeldheid. Voormalig Vlaams Parlementsvoorzitter Jan Peumans betreurt dat de partij veel liberalen heeft aangetrokken en vindt dat de N-VA daardoor liberaler en hardvochtiger is geworden. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez beschouwt de partij daarentegen nog altijd als nationalistisch en niet als liberaal. Lachaert adviseert Open VLD nauwer samen te werken met Bouchez, omdat hij volgens hem de belangrijkste en meest zichtbare liberale stem is. Een afzonderlijke Vlaamse MR-afdeling zou volgens Lachaert echter het risico inhouden dat rechtse kiezers verder worden verdeeld.

Het artikel bespreekt daarnaast de politieke rel rond Jinnih Beels in Antwerpen. De Vlaamse meerderheidspartijen, met Vooruit voorop, wilden haar uit de Antwerpse deputatie verwijderen. Daarvoor werd met spoed een decreet behandeld dat een constructieve motie van wantrouwen op provinciaal niveau mogelijk maakt. De oppositie stapte ermee naar de Raad van State.

Hoewel zo’n procedure een bestaande juridische leemte kan vullen, oogt de timing volgens de auteur als maatwerk tegen Beels. Haar mandaat zou bovendien aan CD&V worden gegeven in ruil voor steun aan het decreet. De vergelijking met de historische Lex Degrelliana onderstreept de kritiek dat Vlaamse partijen regels aanpassen voor één concrete politieke situatie. Zo zouden partijbelangen en de verdeling van posten opnieuw zwaarder wegen dan stabiel bestuur.