De mens lijdt aan grote woorden. De retoriek van Donald Trump is geen louter politiek fenomeen | opinie

In dit artikel:

Guido Vanhee, oud-docent aan Hogeschool Vives, vertrekt van een zin van de Spaanse filosoof Fernando Savater — “De mens lijdt aan grote woorden” — om te betogen dat onze neiging naar bombastische taal een symptoom is van iets diepers. Grote woorden, beloftes van zekerheid en grootsheid, vullen de leegte waar men liever niet dagelijks aandacht aan wil besteden. Als voorbeeld noemt Vanhee de retoriek van Donald Trump: niet alleen een politiek verschijnsel, maar een uitvergrote spiegel van een bredere menselijke honger naar grootsheid.

Volgens Vanhee ontkent die verleiding het alledaagse, terwijl juist daar het leven zich afspeelt: in kleine, stille momenten — een streling, een zachtere stem, een lichtvlek, zorg die onopgemerkt blijft. Savater’s idee dat “het goede” zich manifesteert in gewone, herhaalde trouw wordt aangehaald om te laten zien dat morele waarde zelden heroïsch of spektaculair is; ze is eerder een dagelijkse praktijk die door haar gewoontelijkheid standhoudt.

Grote woorden zijn verleidelijk omdat ze moeite besparen: ze lijken complexiteit op te ruimen en betekenis in één klap te geven. Vanhee waarschuwt dat die reductie het wezenlijke doet ontsnappen en dat schoonheid juist ontstaat in onvoorspelbaarheid — iets wat zich aandient zonder te worden opgeëist of verdiend. Die schoonheid is tegelijk kwetsbaar (wegvallend, vluchtig) en onkwetsbaar (niet te vervangen door retoriek).

De kern van zijn betoog is dat genezing mogelijk is wanneer we onze taal en aandacht verkleinen: wanneer woorden niet imponeren maar wijzen, wanneer spreken weer verband houdt met luisteren, en wanneer betekenis geleidelijk verschijnt in kleine werkelijkheden. Niet de slogan of de triomf blijft overeind, maar de stilte erna en de nabijheid die concrete levens dragen. Vanhee pleit dus voor een herwaardering van het gewone als fundament van het goede en het schone in tijden van louter grote woorden.