De mens gaat vannacht voor het eerst sinds 1972 weer richting de maan
In dit artikel:
Vannacht staat een mijlpaal in de ruimtevaart gepland: om 00.24 uur Nederlandse tijd moet vanuit Florida de bemande Artemis II-missie met NASA's nieuwe SLS-raket vertrekken. Vier astronauten (drie Amerikanen en een Canadees) zitten in de kleine Orion-capsule; de vlucht is een cruciale proefvlucht om systemen te testen voordat mensen over een paar jaar opnieuw op de maan landen. De capsule zal na loskoppeling van de boosterraketten richting de maan vliegen, een boog om de maan maken en terugkeren voor een waterlanding op aarde.
Vooruitgang is politiek en strategisch beladen: de VS haasten zich deels omdat China ook menselijke maanlandingen rond 2030 nastreeft, waardoor er sprake is van een nieuwe maanrace. Of de lancering doorgaat blijft onzeker tot enkele seconden voor vertrek; vaar- en noodprocedures kunnen de missie nog afblazen als de veiligheid van de bemanning in het geding is. De Nederlandse astronaut André Kuipers benadrukt het bijzondere en spannende karakter van de vlucht en verheugt zich op de beelden van de aarde en maan.
Nederlandse technologie speelt een zichtbare rol: Airbus in Leiden leverde de zonnepanelen die de Orion van stroom moeten voorzien. Rob van Hassel, zonnepanelenexpert bij Airbus Nederland, wijst erop dat dergelijke componenten extreem betrouwbaar moeten zijn — "je kunt er niet even bij om een moertje vast te draaien" — en daarom zeer intensief worden getest, zeker bij bemande missies.
Als Artemis II slaagt, zet NASA een belangrijke stap richting een bemande terugkeer naar het maanoppervlak. Tegelijk werkt NASA aan grotere plannen: directeur Jared Isaacman zou 20 miljard dollar willen inzetten voor een permanente maanbasis, en projecten zoals het geplande Lunar Gateway rond de maan lijken daardoor op de achtergrond te raken. Kuipers is kritisch over die koerswijziging; hij vindt een permanent laboratorium in een baan om de maan nuttig om onderzoek te doen en astronauten van daaruit naar meerdere plekken op de maan te laten afdalen. Hij vermoedt ook dat strategische overwegingen — zoals toekomstige claims op delfstoffen — meewegen in de beslissing van NASA.
De maan wordt daarnaast gezien als oefenterrein voor latere missies naar Mars: het maanmilieu is extreem, met grote temperatuurschommelingen, vacuüm en zeer scherp, abrasief stof dat apparatuur en gezondheid bedreigt. Volgens Kuipers biedt succesvol testen op de maan veel vertrouwen dat systemen ook op Mars kunnen functioneren. Hij sluit niet uit dat China in de huidige maanrace voorop komt, mede door vertragingen bij Amerikaanse projecten en politieke druk.