De man die zichzelf in goud goot: de personencultus van Donald Trump
In dit artikel:
Vandaag, 14 juni 2026, viert Donald Trump zijn 80ste verjaardag — op dezelfde dag als de Amerikaanse Dag van de Vlag — terwijl zijn presidentschap zichtbaar steeds meer om zijn persoon is gecentreerd. Waar wat ooit leek op extraverte zelfverheerlijking begon, staat nu een breed gedocumenteerde institutionalisering van een personencultus die het politieke landschap van de VS grondig verandert.
Concreet bewijs ligt er in symbolen en staatsbesluiten: op Trump National Doral in Miami staat het bijna zeven meter hoge, vergulde beeld “Don Colossus” dat een gebalde vuist afbeeldt. De inzegening door predikant Mark Burns leidde tot de nadrukkelijke ontkenning dat het een afgod zou zijn — “This is no golden calf!” — een detail dat de ernst van de publieke verering benadrukt. Op zijn inauguratiedag, 20 januari 2025, tekende Trump een uitvoerend bevel waarin de Golf van Mexico formeel werd hernoemd tot “Gulf of America”; op 9 februari riep hij die zee officieel uit tot Gulf of America Day. Grote portretten van Trump hangen aan federale gebouwen; zijn naam werd tijdelijk aan instituutspanden geplakt (onder meer een zaak rond het Kennedy Center die een federale rechter moest terugdraaien). Munten, gelimiteerde paspoorten, telefoons, bijbels en geplande biljetten met zijn handtekening maken van de merknaam Trump iets dat de staat bijna heeft opgeslorpt.
Naast symboliek is er een routinematige machtsovername binnen de staatsapparatuur. Onder leiding van loyale functionarissen als de door hem benoemde FBI-chef Kash Patel werden onderzoekers die ooit tegen Trump optrokken vervangen; naar schatting werden ruim 50.000 federale ambtenaren vervangen door loyale krachten — veel meer dan het gebruikelijke aantal benoemingen in een ambtstermijn. Project 2025, lang gevreesd door critici en ontkend door aanhangers, blijkt voor een groot deel al gerealiseerd. Kritische stemmen binnen de Republikeinse partij zijn grotendeels weggezuiverd; interne oppositie wordt bij voorverkiezingen uitgekleed of verjaagd.
De cultus heeft ook een religieus-ritueel karakter: rallies, MAGA-petten en herhaalde slogans functioneren als samenbindende rituelen. Het artikel wijst op een iconisch moment dat de devotie versterkte: tijdens een campagnebijeenkomst in Butler, Pennsylvania op 13 juli 2024 werd Trump geraakt door een kogel die zijn oor raakte — dat incident en zijn reactie (“Fight! Fight! Fight!”) zijn voor veel aanhangers boekdelen geworden en worden uitgebeeld in monumentale kunstwerken en beeldspraak van martelaarschap. Democratische instituties verschuiven van toetssteen naar hinderpaal: loyaliteit telt zwaarder dan waarheid, en kritiek wordt geïnterpreteerd als bewijs van succes.
De auteur waarschuwt dat dit proces niet louter esthetisch is. Het uithollen van checks and balances — zichtbaar in pogingen om juridische aansprakelijkheid voor de familie Trump te beperken (genoemd is de rol van dienstdoende minister van Justitie Todd Blanche) en in het naar zich toetrekken van symbolische en bestuurlijke macht — ondermijnt de republikeinse traditie die was bedoeld om één man niet boven de wet te laten staan. Vergelijkingen met autocratische tendensen elders (Pyongyang, Moskou, Ankara, Boedapest, Minsk) illustreren dat dezelfde stappen vaak gevolgd worden: eerst symbolen, dan instituties, dan pers en rechtspraak.
Samengevat schetst het stuk een beeld van een president die van zichzelf een merk en bijna-religieuze figuur heeft gemaakt, met tastbare gevolgen voor de werking van de staat en de weerbaarheid van Amerikaanse democratische instituties. De centrale vraag die blijft staan: dwarsboomt deze personencultus op termijn de checks and balances waarop de Verenigde Staten zijn gebouwd — en markeert Trumps 80ste verjaardag het begin van een “herfst van de patriarch”?