De machtsstrijd op de Filippijnen bereikt een kookpunt met afzettingsprocedure voor Sara Duterte
In dit artikel:
In Manila heerste maandag gespannen rust: zwaar bewapende politie hield aanhangers en tegenstanders van vicepresident Sara Duterte uit elkaar terwijl de senaat in toga’s bijeenkwam om te beslissen over een afzettingsprocedure. Een meerderheid stemde ervoor dat de zaak doorzet; Duterte heeft tien dagen om inhoudelijk te reageren voordat hoorzittingen beginnen.
De aanklacht tegen Sara Duterte betreft onder meer fraude, corruptie en het inhuren van een huurmoordenaar om president Ferdinand Marcos jr., diens vrouw en diens neef Martin Romualdez te laten vermoorden — een bedreiging die zij in 2024 zelf publiek maakte. Het Huis van Afgevaardigden startte de procedure vorige week; dit is de tweede poging tot afzetting na een eerdere procedure die door het Hooggerechtshof ongeldig werd verklaard wegens vormfouten.
De zaak speelt zich af tegen de achtergrond van een bittere machtsstrijd tussen de families Duterte en Marcos. Het presidentschap van Marcos jr. begon in 2022 met een strategische alliantie: hij en Sara Duterte traden aan als president en vicepresident. De samenwerking viel snel uiteen, onder meer nadat Marcos vorig jaar zijn vader Rodrigo Duterte uitleverde aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag wegens verdenkingen rond de ‘war on drugs’.
Een cruciale rol in de recente politieke onrust speelde ex-politiechef en senator Ronald ‘Bato’ dela Rosa, oud-voorman van de harde aanpak tegen drugs. Het ICC heeft een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd; hij wordt verdacht van betrokkenheid bij tientallen moorden. Dela Rosa verscheen onverwacht weer in het openbaar en leverde de doorslag bij een verrassende machtswisseling in de senaat: pro-Duterte senators vervingen de Marcos-gezinde voorzitter Tito Sotto door Alan Cayetano, waardoor nu dertien van de vierentwintig senatoren loyaal aan Sara zouden zijn.
Na de stemming verschanste Dela Rosa zich in het senaatsgebouw en riep hij publiek om niet te worden uitgeleverd aan ‘buitenlanders’ en om hulp van oude politievrienden. Kort daarop klonken schoten en ontstond chaos; volgens opsporingsautoriteiten waren zijn mensen aanwezig maar was er geen officiële inval. Dela Rosa heeft het Hooggerechtshof gevraagd de uitlevering aan het ICC te blokkeren met het argument dat de Filipijnen het hof sinds 2019 niet erkennen; het Hooggerechtshof heeft de regering tot woensdag gegeven om te reageren. Volgens berichten is Dela Rosa inmiddels opnieuw ondergedoken, en demonstranten eisen zowel zijn uitlevering als de afzetting van Sara Duterte.
Politiek gezien is afzetting in de senaat moeilijk: twee derde van de stemmen is nodig en die meerderheid lijkt voorlopig niet haalbaar. Als Sara niet wordt afgezet, vergroot dat haar kansen voor een presidentskandidaat in 2028. Intussen staat Marcos onder extra druk door economische problemen — hoge olieprijzen, voedseltekorten en grootschalige stroomstoringen — naast de voortdurende beschuldigingen van corruptie en clanpolitiek die de Filipijnse democratie blijven belasten.