De macht toonde zich in 2025 een slechte verliezer

In dit artikel:

Follow the Money blikt terug op een jaar vol druk van machtige belangen en lokale tegenaanvallen, maar benadrukt dat de steun van bijna 50.000 leden de organisatie in staat houdt door te graven in 2026. Centraal staan patronen: de groeiende invloed van tech en investeerders op politiek en maatschappij, het gebruik van juridische en publieke tegenaanvallen door betrokkenen, en het volgen van geldstromen die maatschappelijke schade veroorzaken.

Wat speelde er dit jaar
- Dreigbrieven en juridische intimidatie: FTM ontving meerdere waarschuwingen van advocatenkantoren uit de VS voordat publicaties verschenen over luxe-investeerder Christian Angermayer (met banden naar Peter Thiel en de Trump-clan) en over ex-kanselier Sebastian Kurz, die betrokken bleek bij deals met omstreden ex-spionnen. Ook onderzoekers die investeerders als Arvind Tiku en het mijnbouwconcern Eurasian Resources Group aanpakten, kregen vooraf juridische druk.
- Lokale tegenaanvallen en reputatieschade: ondernemers en organisaties die in het onderzoek kwamen, reageerden soms met publiekelijke tegenacties of smear-campagnes. Voorbeelden zijn onderzoeken naar commerciële bijscholingsprojecten voor leerlingen en naar het project Durf te Dromen, waarbij betrokkenen probeerden onderzoekers en mediaproducenten in diskrediet te brengen.
- Conflict met de overheid over transparantie: Follow the Money vocht een rechtszaak uit tegen landbouwminister Femke Wiersma nadat zij een besluit tot openbaarmaking van stalgegevens had ingetrokken. De rechter dwong de minister later alsnog tot vrijgave van een deel van de data en oordeelde dat haar gedrag de grenzen van misbruik van de wet raakte. De kwestie illustreert hoe toegang tot overheidsinformatie onder druk staat.
- Kritiek op gemeentelijk optreden: de krant onderzocht Zaanstad’s aanpak van ‘ondermijnende criminaliteit’. Burgemeester Jan Hamming ging publiekelijk in de aanval en bestempelde FTM als spreekbuis van de onderwereld, terwijl de redactie getuigenissen en feiten voorlegde die vragen opriepen over wettelijke grenzen van handhaving.
- Data- en privacyproblemen: onderzoek van de redactie toonde aan dat politie jarenlang onterecht persoonsgegevens bewaart; het korps wilde die data niet vernietigen. Tegelijkertijd gebruiken politie en defensie Amerikaanse software zoals Palantir, en werd de verkoop van IT-dienstverlener Solvinity aan een Amerikaanse partij zonder veel publieke ophef afgewikkeld — ontwikkelingen die vragen oproepen over nationale soevereiniteit van gevoelige data.

Internationaal en geopolitiek
- Tech, lobby en corruptierisico’s: FTM publiceerde over Chinese lobbypogingen (Huawei), over investeringen van Allianz in Israëlische staatsleningen en over handelsstromen uit bezette gebieden. Ook werd de kruisbestuiving tussen rechts-libertaire investeerders, techmiljarden en nationalistische politiek onderzocht, met voorbeelden als de ‘Enhanced Games’ die next‑level dopingpromotie in sport zouden stimuleren.
- Rusland en sanctie‑ontwijking: een langdurig, internationaal samenwerkingsproject belichtte de Russische schaduwvloot — tankers met valse papieren die olie verhandelen — en leverde de redactie de Daphne Caruana Galizia Prize for Journalism op. Het onderzoek toont echter aan dat mondiale handhaving tegen zulke praktijken beperkt effectief blijft.
- Defensie en wapenmarkt: Europa en Nederland investeren stevig in defensie en modernisering, waardoor een lucratieve markt ontstaat. FTM onderzocht inefficiënte inkoop (bijv. te grote militaire trucks), problemen bij het NAVO Innovatiefonds (interne chaos, hoge overhead) en belangenverstrengeling rondom consultants en medewerkers, wat budget en bestuur in de schijnwerper zet.

Economische macht en maatschappelijke gevolgen
- Belastingontwijking en financiële machtsposities: Nederland blijft een aantrekkelijk knooppunt voor multinationals. FTM zette de grootste buitenlandse profiteurs op een rij en fileerde de portefeuille van private‑equityfonds KKR, met gevolgen voor cultuur (annuleringen van artiesten) en betrokkenheid bij defensiegerelateerde bedrijven.
- Zorg en vergrijzing als verdienmodel: onderzoek naar commerciële verpleeghuizen onthulde stevige winstmarges en praktijken die ten koste gaan van bewoners. Het team deed ook eerlijk kritische verhalen over interne ziekenhuispolitiek, bijvoorbeeld in Nijmegen, waar pogingen om high‑paid specialisten in te perken tot slechte patiëntenzorg leidden.

Kleine voorbeelden, grote lijnen
- Lokale en internationale schandalen verbonden: de reportage over de Brabantse drugscrimineel ‘Bolle Jos’ Leijdekkers die nauwe banden heeft in Sierra Leone en zichtbaar is in politieke kringen, laat zien hoe illegale geldstromen en politieke invloed elkaar kruisen en hoe internationale netwerken lokale politiek kunnen doorkruisen. De hoofdredacteur trekt die lijn door naar de macht van tech‑miljarden in de VS als vergelijkbaar fenomeen.

Waarom dit belangrijk is
FTM presenteert zichzelf als waakhond die geldstromen en machtsrelaties onderzoekt om zichtbare maatschappelijke schade en ondoorzichtige invloed aan te tonen. De redactie signaleert dat juridische intimidatie, publieke smetcampagnes en overheidshouding tegen transparantie het werk bemoeilijken maar ook bewijzen dat de stukken raken. De organisatie benadrukt dat onafhankelijk ledengeld die onderzoeksjournalistiek mogelijk maakt en belooft door te gaan met het blootleggen van zaken die pijn doen — lokaal of ver weg.

Belangrijke nevenfeiten: rechterlijke successen (zoals tegen Wiersma), internationale prijzen voor samenwerkingen, en concrete voorbeelden van hoe beleid, bedrijven en criminele netwerken geld inzetten om invloed te winnen. De redactie sluit af met de belofte door te gaan en wenst lezers een goed 2026.