De kliko is terug in Amsterdam, maar niet iedereen omarmt de groene gft-bak
In dit artikel:
Amsterdam voert in laagbouwwijken opnieuw gescheiden inzameling van gft in: de gemeente deelde in de afgelopen jaren ongeveer 50.000 groene kliko’s uit in buurten als IJburg, Amsteldorp, Nieuw-West, Betondorp en dit voorjaar ruim 11.000 in Noord. Doel is meer groente-, fruit- en tuinafval (met etensresten, aangeduid als gft/e) apart te verzamelen zodat het via vergisting bij afvalverwerker Meerlanden biogas kan opleveren en later als compost de bodem verbetert.
De invoering gaat gepaard met gemengde reacties. Veel bewoners klaagden aanvankelijk over geur, straatbeeld en extra vuilniswagenverkeer; enkelen gebruiken de bakken helemaal niet of zetten ze als berging in de tuin. Anderen zijn enthousiast: tuinafval en keukenresten verdwijnen weg van de verbranding, en in drukke seizoenen — vooral vanaf mei — lopen bakken snel vol. Enkele bewoners gaven toe eerst huiverig te zijn geweest (“Ik vond het een beetje viezig”), maar ervaren na gebruik weinig overlast dankzij de deksel. Misbruik en niet-gebruik blijven een patroon: op sommige erven staat meer dan de helft van de kliko’s leeg.
Historische context verklaart de voorzichtige aanpak. Rond 2000 faalde gft-inzameling in Amsterdam doordat de bakken vaak vervuild raakten met ander afval en de geproduceerde compost daardoor niet bruikbaar was. Uit die les volgt nu de keuze om eerst alleen naar huishoudens met eigen tuin te gaan; hoogbouw blijft lastiger. Voor appartementen experimenteert de gemeente met collectieve rolcontainers en vanaf 2029 moet ongeveer 30 procent van de stad de mogelijkheid hebben om gft/e te scheiden (in 2026 is dat 13 procent). Voor hoogbouw komen aanvullende maatregelen zoals pasjessystemen om zwerfafval tegen te gaan.
Cijfers laten vooruitgang zien maar ook nog veel ruimte voor verbetering. In 2025 haalde Amsterdam 3,3 kiloton gft op — een verdubbeling ten opzichte van 2023, deels omdat nu ook Weesp wordt meegeteld — terwijl er nog 49 kiloton voedselresten en 10 kiloton tuinafval in het restafval zit. In wijken met kliko’s verschijnt ongeveer 30 kilo gft per persoon per jaar op de balans, ver onder het Nederlandse gemiddelde van circa 104 kilo per persoon en ver verwijderd van plattelandsgemeenten (ongeveer 136 kg). Gemiddeld per Amsterdammer blijft veel ongescheiden restafval over (ongeveer 3,5 kg per jaar in het restafval blijft voedselresten).
Het ophalen is bovendien relatief duur wanneer veel bakken niet worden gebruikt of niet efficiënt kunnen worden geleegd. Nationaal blijkt gft-inzameling in gebieden met veel hoogbouw duurder (gemiddeld €319 per ton in 2024) dan in Nederland als geheel (€163 per ton); Amsterdam noemt de kosten hoog maar geeft geen precieze prijs per ton. Conclusie van de gemeente: het begin is er, vooral in laagbouw, maar uitrol naar hoogbouw en een hogere participatiegraad blijven de grootste uitdagingen.