De Kamer kon haar taak tijdens corona niet goed uitvoeren, vindt Agema: debat 'deed er niet toe'

In dit artikel:

Voormalig PVV-Kamerlid Fleur Agema en GroenLinks-PvdA-Kamerlid Lisa Westerveld concludeerden woensdag voor de parlementaire enquêtecommissie corona dat de Tweede Kamer tijdens de pandemie nauwelijks invloed had op het beleid. Ondanks hun tegengestelde politieke posities beschreven beiden een parlement dat vaak achteraf over al genomen besluiten debatteerde.

Agema, die tijdens de crisis coronawoordvoerder van de PVV was, stelde dat maatregelen doorgaans al waren vastgesteld voordat de Kamer erover sprak. Besluiten uit het zondagse Catshuisoverleg tussen bewindspersonen en deskundigen werden volgens haar vrijwel volledig overgenomen. Persconferenties kwamen geregeld vóór de parlementaire debatten en informatie over nieuwe maatregelen werd soms pas de avond of nacht ervoor verstrekt. Daardoor was er volgens Agema weinig ruimte voor een inhoudelijke beoordeling of bijsturing.

Aanvankelijke vertraging door de chaotische start van de pandemie vond zij begrijpelijk, maar later zag ze daarvoor geen overtuigende reden meer. Ze vroeg zich daarom af of de trage informatievoorziening bewust was. Pogingen om de werkwijze te veranderen liepen volgens haar vast op de eensgezindheid binnen de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Moties om maatregelen aan te passen kregen daardoor weinig kans.

Westerveld, die namens GroenLinks coronabeleid volgde, gaf de commissie later op de dag een vergelijkbare analyse. Volgens haar stelden coalitiepartijen zich te weinig onafhankelijk van het kabinet op. Ook zij voelde zich door de volgorde van persconferenties en debatten voor een voldongen feit geplaatst. Een maatregel terugdraaien nadat de samenleving zich al op de invoering had ingesteld, kon bovendien het maatschappelijke draagvlak schaden. Wel vond Westerveld dat de debatten waarde hadden, omdat burgers zich daardoor gehoord konden voelen.

Beide Kamerleden vonden dat de discussies te weinig gingen over de gevolgen voor grondrechten. In plaats van fundamentele afwegingen lag de nadruk volgens Westerveld vaak op praktische details, zoals de toegestane groepsgrootte op terrassen of het tijdstip van de avondklok.

Volgens Agema ontstond pas bij het coronatoegangsbewijs weer ruimte voor een principiëler debat. De Kamer wees de overgang van 3G naar 2G uiteindelijk af. Westerveld was eveneens tegen 2G en betwijfelde of daar voldoende wetenschappelijke onderbouwing voor was. Zij vermoedde dat toenmalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge de regeling vooral wilde inzetten om vaccinatie te stimuleren. Onderhandelingen over politieke steun voor zo’n maatregel vond zij ongepast, omdat die rechtstreeks ingreep op grondrechten.