De journalistiek in via het mbo: 'We leiden op tot verhalenverteller'
In dit artikel:
Het aantal mbo-opleidingen met een media- of journalistieke component is de afgelopen jaren gegroeid: inmiddels kun je op twintig locaties in Nederland een dergelijke opleiding volgen, van Groningen tot Breda en van Amsterdam tot Zutphen. Daarmee neemt het mbo een substantiële plek in het geheel van mediastudies: jaarlijks beginnen er circa 1.200 studenten aan een journalistieke of mediaopleiding (mbo, hbo of universiteit), waarvan iets meer dan een derde op mbo-niveau. Van de mbo‑afgestudeerden belandt uiteindelijk ongeveer de helft in de journalistiek; veel anderen (ruim 40%) stromen door naar het hbo.
Historisch lag de focus van journalistieke opleidingen vooral bij hbo en universiteit: de eerste hbo-opleiding startte in 1966 in Utrecht, later gevolgd door opleidingen in Tilburg, Zwolle en Ede; universitaire opleidingen ontstonden vanaf de jaren ’90. De recente uitbreiding van mbo-aanbod gaat hand in hand met een verbreding van de opleidingen: veel mbo-scholen leiden niet alleen klassieke journalisten op, maar ‘verhalenvertellers’ voor tekst, beeld en geluid — denk aan content creators, socialmediaredactie en AV‑specialisten. De opleidingen duren doorgaans drie jaar en benadrukken praktijkervaring, werken in studio’s en op pad met pen, camera of microfoon.
Docenten op deze mbo‑opleidingen hebben vaak zelf een journalistieke achtergrond, waardoor praktijkkennis en begeleiding tijdens stages goed georganiseerd kunnen worden. Hoewel vacatures voor journalistieke functies meestal een hbo- of wo-denkniveau vermelden, lukt het mbo-studenten steeds beter om stageplaatsen en werk op redacties te bemachtigen. Voorbeelden van plekken waar mbo‑stagiairs terechtkomen zijn regionale omroepen, magazines, nieuwsformaten en commerciële mediabedrijven. Grote spelers zoals DPG Media werven actief op mbo-scholen, organiseren stagedagen en bieden traineeships; zij geven aan bij werving vooral te kijken naar ervaring, gedrevenheid en persoonlijke match naast het diploma.
De twintig mbo-aanbieders zijn verspreid over het land en verschillen in profiel en resultaten. Enkele opvallende cijfers: Landstede MBO in Zwolle had het hoogste slagingspercentage voor mediaredactiemedewerker/content creator in de beschikbare SBB-cijfers (81%), ROC van Twente scoort hoog qua waardering (7,7), terwijl ROC Midden Nederland in de beschikbare cijfers laag scoorde (5,1). Bij sommige scholen gaat een relatief laag aandeel van afgestudeerden direct door naar het hbo (bijvoorbeeld rond 33% bij Rijn IJssel en het Grafisch Lyceum Rotterdam).
Kort gezegd vullen mbo-mediaopleidingen een praktische en groeiende vraag in de mediasector: de nadruk ligt op multi‑mediaal verhalen vertellen en digitale vaardigheden die passen bij moderne redactie- en communicatierollen. Voor wie van vmbo naar de media wil, bieden deze mbo-trajecten een hands‑on instroompad — met reële kansen op stages en soms zelfs direct op redactiewerk — terwijl verdere doorstroom naar het hbo ook een veelgebruikte route blijft.