De Jostiband is Ambassadeur van de Vrijheid. Trouw ging langs bij een repetitie
In dit artikel:
De Jostiband is benoemd tot Ambassadeur van de Vrijheid en bereidt zich in de dagen voor 5 mei intensief voor op een bijzondere reeks optredens. In de repetitieruimte bij zorginstelling Ipse de Brugge in Zwammerdam is de spanning en emotie tastbaar: een drummer huilt van blijdschap en wordt getroost door orkestleider Lyan Verburg, terwijl het gezelschap één van de laatste proefruns doet voor de grote shows op Bevrijdingsdag.
Het orkest, zo’n 120 muzikanten met een verstandelijke beperking, heeft voor het festivalpubliek zijn gebruikelijke repertoire grondig moeten herwerken. Voor de act werd een speciale beat geschreven door techno-DJ Reinier Zonneveld, omdat de Jostiband normaal voor zittend publiek speelt en nu moest aansluiten bij een jonger, swingender publiek. Waar het instuderen van een nieuw nummer normaal een jaar duurt, moest het nu in korte tijd gerealiseerd worden — een ongebruikelijke, maar succesvolle samenwerking tussen het orkest en de elektronische scène.
Verburg leidt de groep al veertig jaar. Voor veel deelnemers is de band een vaste ankerplaats in het leven; 55-jarige Evelien Biemond speelt al 38 jaar mee en laat woensdagavondrepetities niet aan zich voorbijgaan. De Jostiband viert dit jaar bovendien zijn zestigjarig bestaan en het ambassadeurschap kreeg steun van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, mede omdat de rol ook ruimte biedt om de geschiedenis van mensen met een beperking tijdens de Tweede Wereldoorlog onder de aandacht te brengen. De festivaldirecties van Vlissingen, Wageningen, Zwolle en Groningen verwelkomden de band — op 5 mei zal het orkest op al die podia te zien zijn.
Het ambassadeurschap kreeg ook een serieuze, educatieve kant. Verburg reisde met vijf muzikanten en een gedragskundige naar Slot Hartheim in Oostenrijk, één van de locaties waar de nazi’s al voor de oorlog begonnen te experimenteren met en later systematisch mensen met een beperking vermoordden. Vooraf werd de groep stap voor stap voorbereid door historicus Frank van Vree, zodat het bezoek hanteerbaar en betekenisvol was. De tocht riep veel emoties op — tranen, vragen en zelfs verontwaardiging over het verleden — maar leidde ook tot eigen initiatieven van de muzikanten, zoals het branden van kaarsen voor slachtoffers.
Voor Biemond maakte een foto van een jongetje met downsyndroom dat in Hartheim omkwam grote indruk. Over Bevrijdingsdag zegt ze: ze zal op 4 mei herdenken en op 5 mei "vieren en dansen" — en ze kijkt uit naar de optredens, zelfs met de bijzondere logistiek van artiesten die tussen festivals worden vervoerd. De Jostiband toont zo zowel feestelijkheid als verdieping: muziek als middel om te vieren, maar ook om te herinneren en verhalen over vrijheid en onrecht door te geven.