De hele wereld vroeg Jan Geertzen (67) uit Paterswolde om hulp. Nu gaat de revalidatiearts met pensioen: 'Straks worden protheses met de hersenen aangestuurd'
In dit artikel:
Jan Geertzen (67) uit Paterswolde, een van 's werelds meest invloedrijke revalidatieartsen, ging vrijdag na bijna veertig jaar in het UMCG met pensioen. Tijdens het afscheidssymposium in Groningen werd hij verrast met de benoeming tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau — een onderscheiding die zijn grote verdiensten voor wetenschap en zorg erkent. Geertzen zegt hierover: „Ik was volledig verrast.”
Opgegroeid in Den Bosch, studeerde Geertzen geneeskunde in Utrecht. Een gebrek aan revalidatiezorg bij een kennis na een zwaar ongeval en ervaringen in instelling Het Dorp deden hem besluiten zich op revalidatiegeneeskunde te richten. Met moeite kreeg hij een opleidingsplek in Groningen en bleef daar werken; in 2009 werd hij hoofd van de revalidatieafdeling van het UMCG en medisch directeur van revalidatiecentrum Beatrixoord in Haren. Hij was ook hoogleraar vanaf 2001.
Geertzen bouwde een toponderzoeksgroep rond amputaties en prothesebehandeling en publiceerde meer op dat onderwerp dan bijna iedereen. Als voorzitter van de internationale multidisciplinaire vereniging voor prothesezorg bezocht hij meer dan honderd landen. Hij adviseerde ziekenhuizen en opende opleidingscentra in landen als Vietnam, El Salvador, Tanzania en de Filipijnen. Tegelijk maakte hij zich hard voor zorgverbetering in delen van het Koninkrijk, zoals Curaçao en Suriname, waar revalidatie- en verzekeringsvoorzieningen sterk tekortschieten.
Een belangrijk thema in zijn werk was het centraal stellen van de patiënt. Omdat patiëntenervaringen weinig terugkwamen in medische richtlijnen, richtte Geertzen in 2013 samen met een collega de patiëntenvereniging KorterMaarKrachtig op. Die bundelde verspreide belangen en versterkte de stem van mensen met amputaties richting ziekenhuizen en zorgverzekeraars, wat heeft geleid tot betere vergoedingen en meer aandacht voor patiëntenwensen. Geertzen benadrukt dat keuzes rond het type amputatie en prothese moeten aansluiten bij wat een patiënt wil bereiken — van kleine huishoudelijke doelen tot zware belastingen zoals trappenlopen — omdat dat het revalidatieresultaat wezenlijk bepaalt.
Feiten die hij noemt: in Nederland vinden jaarlijks tussen de 3.000 en 4.000 grote amputaties plaats; in circa 95% van de gevallen spelen diabetes en overgewicht een rol. Geertzen wijst op sociaaleconomische oorzaken en levensstijlveranderingen (ook internationaal) als drijvers van deze trend.
Wat de toekomst van het vak betreft is Geertzen optimistisch en realistisch: technologische vooruitgang verandert prothesetechniek drastisch — van houtfrezen naar lasers en 3D-printing, van myo-elektrische handen naar zenuw- en mogelijk hersengeïntegreerde protheses die tast en aansturing mogelijk maken. Hij verwacht dat medische technologie het vak verder zal domineren.
Nu met pensioen, blijft Geertzen nog bereikbaar — hij behoudt zijn UMCG-mailadres de komende vijf jaar en wil vragen blijven beantwoorden. Ondanks het meer vrije tijd voelt hij zich niet meteen een uitslaper: hij functioneert al decennialang prima op weinig slaap. Geertzen woont met zijn vrouw José in Paterswolde, heeft drie kinderen en vult zijn tijd met zeilen, wandelen, lezen, reizen en fietsen.