De Groene Graaimachine: miljarden aan Europees coronageld verdwijnen in zakken van klimaatfraudeurs

In dit artikel:

Het Europees Openbaar Ministerie (EOM) meldt dat fraude met het Europese coronaherstelfonds (Recovery and Resilience Facility, RRF) het afgelopen jaar flink is toegenomen. Op basis van lopende onderzoeken en schattingen is er voor meer dan 5 miljard euro weggesluisd; bijna 2.000 verdachten staan in beeld en er lopen ruim 500 onderzoeken.

Het fonds, opgezet na de coronacrisis om economisch herstel te ondersteunen, bleek kwetsbaar voor misbruik. Volgens het EOM kwam de fraude vooral voor bij projecten rond groene energie en digitale vernieuwing. Veel voorkomende methoden zijn het verstrekken van onjuiste of misleidende informatie, vervalste facturen, achteraf opgestelde contracten, opgeblazen kosten en het misbruiken van vooruitbetalingen — doordat middelen soms al vóór afronding van projecten worden uitgekeerd, kunnen ontvangers snel over grote bedragen beschikken.

Italië springt eruit als grootste ontvanger van RRF-gelden: van de ongeveer 394 miljard euro die zijn uitgekeerd, ging circa 153 miljard naar Italië. Daar resulteerden intensieve onderzoeken in tientallen arrestaties en verdenkingen rondom honderden miljoenen euro’s aan herstelmiddelen; de Guardia di Finanza speelt een belangrijke rol bij die opsporing. Nederland ontving naar schatting 2,5 miljard euro, maar het EOM heeft tot eind 2025 geen onderzoeken naar RRF-fraude in Nederland uitgevoerd.

Het EOM waarschuwt dat gebrek aan meldingen door lidstaten niet betekent dat fraude niet heeft plaatsgevonden, omdat dergelijke misdrijven per definitie vaak verborgen worden. De belangrijkste gevolgen zijn financiële schade voor de belastingbetaler en het ondergraven van het doel van het RRF. Voor een vollediger beeld blijft het essentieel dat lidstaten meldingen doen en opsporingsinstanties de middelen krijgen om controles uit te voeren en misbruik aan te pakken.