De Grand Prix van Zandvoort stopt op zijn hoogtepunt - en wordt bedolven onder de complimenten

In dit artikel:

De Grand Prix van Nederland verdwijnt na zes jaar van de Formule 1-kalender. De organisatie kiest daar zelf voor, omdat zij liever stopt terwijl het evenement populair is dan later met dalende bezoekersaantallen en financiële verliezen te maken krijgt. Max Verstappen blijft in Nederland een grote publiekstrekker, maar het is onzeker hoelang die belangstelling voldoende blijft. Ook de coureurs betreuren het vertrek. McLaren-rijder Lando Norris noemt Zandvoort een van de aantrekkelijkere races vanwege de kleinschaligheid en de enthousiaste bezoekers.

De baan aan de Noordzeekust onderscheidt zich van de moderne circuits die de afgelopen jaren in onder meer Qatar en Dubai zijn aangelegd. Zandvoort ligt ingeklemd tussen strand, vakantievoorzieningen, sportvelden en natuurgebied. Omdat uitbreiding nauwelijks mogelijk is, werd de beperkte ruimte benut met steile kombochten. Die maken hogere snelheden mogelijk en zijn inmiddels ook als inspiratie gebruikt bij andere circuits, waaronder de nieuwe baan in Madrid. Inhalen blijft op het smalle Nederlandse circuit echter lastig.

Vooral de totale bezoekerservaring heeft de Nederlandse race een bijzondere reputatie gegeven. Naast de oranje tribunes waren er optredens, festiviteiten en activiteiten die het evenement meer het karakter van een festival gaven dan van uitsluitend een sportwedstrijd. De laatste editie, onder de naam The Final Lap, wordt opnieuw omlijst door concerten van Nederlandse artiesten en de aanwezigheid van de koninklijke familie. Formule 1-topman Stefano Domenicali beschouwt de aanpak van Zandvoort als een voorbeeld voor andere organisatoren.

De behoefte aan zulke evenementen hangt samen met de veranderende Formule 1. Sinds de overname door Liberty Media in 2016 is de sport sterk gegroeid en bereikt zij via sociale media en de Netflix-serie Drive to Survive een breder publiek. Die serie legt de nadruk op rivaliteit, emoties en het leven in de paddock, in plaats van op alleen de technische kant van het racen. Volgens cijfers van de Formule 1 is het aandeel vrouwelijke fans gestegen van 8 procent tien jaar geleden naar 42 procent nu. Daarnaast is 43 procent van de fans jonger dan 35 jaar.

Ook verslaggevers besteden daarom vaker aandacht aan het privéleven van coureurs en aan verhalen buiten de race zelf. Volgens commentator Gaëtan Vigneron is alleen uitleg over strategieën en inhaalacties niet meer genoeg om het huidige publiek te bereiken. Zandvoort speelde daar vanaf de terugkeer bewust op in: het raceweekend werd opgebouwd als een combinatie van autosport, muziek en nationaal feest.

Andere circuits hebben elementen van die formule overgenomen, maar dezelfde sfeer is moeilijk te kopiëren. De combinatie van Verstappens band met het publiek, de open uitstraling van de locatie en de activiteiten die tot op het circuit doorgaan, maakt Zandvoort volgens betrokkenen uitzonderlijk. Een concertprogramma alleen is daarvoor onvoldoende.

Tegelijkertijd neemt de internationale concurrentie toe. Steeds meer landen willen een Grand Prix organiseren en overheden bieden daarvoor hoge bedragen. Zandvoort betaalde zonder overheidssteun 32 miljoen euro, terwijl sommige potentiële organisatoren aanzienlijk meer willen bijdragen. De Formule 1 boekte vorig jaar 632 miljoen dollar winst. Daardoor kunnen commerciële belangen zwaarder wegen dan de populariteit of het historische karakter van een circuit. Portimão keert de komende twee jaar terug, terwijl Spa-Francorchamps en Barcelona hun races gaan afwisselen. Ondanks de waardering voor Zandvoort is er daardoor geen plaats meer op de kalender.