De gevolgen van de heffingen van Trump: een beetje succes en veel gedoe
In dit artikel:
President Trump dreigde herhaaldelijk met nieuwe en hogere importheffingen, maar dit jaar zijn er weinig aanvullende tarieven ingevoerd. Economen hadden hoge verwachtingen van de schade, maar de praktische effecten blijken minder ernstig dan gevreesd. Volgens Bert Colijn, hoofdeconoom Nederland bij ING, vallen de gevolgen relatief mee: de wereldhandel groeit door, maar de stroomlijnen verschuiven vooral binnen Azië.
Voor Nederland en de EU zijn de directe gevolgen beperkt. De VS importeerden in het eerste kwartaal van dit jaar voor circa 5,1 miljard dollar aan Nederlandse goederen (1,7 miljard per maand), tegen ruim 2,9 miljard per maand in 2024 en 2023. Diensten zijn niet in deze cijfers opgenomen. Nederlandse goederenexport richting VS daalt, maar wordt gecompenseerd door hogere leveringen aan andere landen — met name Duitsland, Zuid-Korea en Taiwan. Grote orders van chipfabrikanten bij ASML (duizenden euro’s per machine) geven de exportwaarde een flinke impuls.
De Amerikaanse handelsstromen veranderden: de EU voert nog steeds meer goederen naar de VS uit dan andersom, maar het overschot is sterk geslonken. In het eerste kwartaal bedroeg het verschil nog ongeveer 15 miljard dollar, waar dat in eerdere jaren rond 47 miljard lag. Ook het handelstekort met China is duidelijk gekrompen: van 382 miljard dollar in 2022 naar 202 miljard in 2024, en mogelijk rond 130 miljard dit jaar als de trend doorzet.
Tegelijk nemen de tekorten met andere landen juist toe, vooral met Taiwan — vanwege de sterke vraag van Amerikaanse techbedrijven naar geavanceerde chips van TSMC — en met Vietnam, Mexico en Thailand. Bij die laatste handelspartners speelt mogelijk transshipment van Chinese producten een rol. In totaal lijkt het Amerikaanse goederenhandelstekort met de wereld echter te zijn afgenomen.
Een belangrijke wending kwam toen het Amerikaanse Hooggerechtshof in februari een groot deel van Trumps heffingen ongeldig verklaarde: er was geen noodsituatie die zulke tarieven zou rechtvaardigen. Als gevolg moet de douane tussen de 133 en 175 miljard dollar terugbetalen aan importeurs, plus rente; de eerste betalingen zijn al in gang gezet via een speciale website. Daarmee valt ook een belangrijke motivatie voor de heffingen weg: opbrengsten voor de staatskas stromen niet binnen, maar moeten juist worden teruggegeven.
Trump reageerde met een nieuwe algemene invoerheffing van 10 procent, maar die maatregel staat juridisch ook op wankele grond en geldt voorlopig slechts 150 dagen waarna het Congres moet beslissen. Het is aannemelijk dat die heffing eveneens ter discussie komt en mogelijk opnieuw tot terugbetalingen en administratieve rompslomp leidt — terwijl de onderliggende handelsstromen en afhankelijkheden, met name in hightech en Azië, verder blijven verschuiven.