De geraffineerde suikerlobby: hoe big food de suikertaks tegenhoudt

In dit artikel:

Het kabinet wil in Nederland vanaf 2030 een brede suikertaks invoeren op voorverpakte producten met veel suiker, maar internationaal onderzoek van Follow the Money en Lighthouse Reports laat zien hoe de voedingsindustrie zulke maatregelen vaak probeert te blokkeren. Uit een analyse van lobbybrieven en procedures blijkt dat grote bedrijven als Fazer, Coca-Cola, Mondelēz, Nestlé en brancheclubs in verschillende landen juridische dreigementen, economische waarschuwingen en intensieve lobby inzetten om belastingen op suiker uit te stellen, af te zwakken of van tafel te krijgen.

De Finse zaak laat dat scherp zien. Toen het ministerie van Financiën snoep en chocolade zwaarder wilde belasten, kwamen er bijna zeventig bezwaren binnen van bedrijven, gemeenten en belangenorganisaties. Fazer, dat een nieuwe chocoladefabriek van circa 400 miljoen euro overwoog, waarschuwde voor banenverlies en juridische problemen. De Finse regering trok de plannen uiteindelijk in. Ook in Estland, Italië en andere Europese landen werden suikerbelastingen volgens het onderzoek onder druk van de sector vertraagd of afgezwakt.

Volgens deskundigen zijn de juridische bezwaren vaak minder sterk dan de lobby doet voorkomen. Europese regels laten volgens hen juist veel ruimte voor nationale belastingen, zolang vergelijkbare producten gelijk worden behandeld. De WHO wijst erop dat suikertaksen bewezen effectief zijn: in het Verenigd Koninkrijk daalde het suikergehalte van frisdranken fors nadat zo’n belasting was ingevoerd. Toch blijft de industrie benadrukken dat belastingen banen kosten, investeringen schaden en consumenten weinig zouden helpen.

Voor Nederland is de waarschuwing duidelijk: een bredere suikertaks kan politiek ambitieus lijken, maar maakt de maatregel ook complexer en gevoeliger voor tegenlobby. De onderzoekers concluderen dat bedrijven wereldwijd met dezelfde strategie werken: niet per se om een rechtszaak te winnen, maar om beleid zo lang mogelijk te vertragen.