De financiële verwevenheid tussen Nederland en Israël

In dit artikel:

Israël is volgens cijfers van De Nederlandsche Bank sinds 2018 de grootste buitenlandse investeerder in Nederland. In 2024 bedroegen de Israëlische directe investeringen hier 44,9 miljard euro, goed voor meer dan de helft van alle Israëlische investeringen in het buitenland. Dat gebeurt terwijl veel andere buitenlandse investeerders zich juist uit Nederland terugtrekken vanwege fiscale aanscherpingen, netcongestie, hoge energiekosten en politieke onzekerheid.

De Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) beschrijft in zes onderzoeken, verschenen vanaf 2025, hoe Nederland fungeert als bestemming én doorvoerland voor investeringen in Israël. Nederland ontving wereldwijd de meeste Israëlische investeringen. SOMO stelt dat dit samenhangt met Nederlandse fiscale en politieke keuzes, waaronder gunstige regelingen en de rol van Nederland als vestigingsplaats voor internationale ondernemingen.

Nederland investeerde in 2024 volgens DNB 27,3 miljard euro in Israël. Bijna 70 procent daarvan kwam volgens SOMO van buitenlandse multinationals die vanuit Nederland opereren; Nederlandse bedrijven zelf namen ongeveer 1 miljard euro voor hun rekening. Meer dan een vijfde van de investeringen zou bovendien via Nederlandse brievenbusmaatschappijen lopen. Het Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA), onderdeel van het ministerie van Economische Zaken, ondersteunt Israëlische bedrijven actief vanuit een kantoor in de Nederlandse ambassade in Tel Aviv en informeert hen over vestiging en fiscale mogelijkheden.

SOMO en andere aangehaalde bronnen verbinden de sterke economische relatie aan mogelijke politieke invloed. Zij stellen dat de Israëlische regering en pro-Israëlische netwerken in Nederland druk uitoefenen om diplomatieke steun te behouden, sancties tegen Israël te voorkomen en pro-Palestijnse initiatieven tegen te werken. Genoemd worden onder meer informatie- en lobbyactiviteiten richting Nederlandse politici, het netwerk van de Israel Allies Foundation en politieke voorstellen tegen Israël-kritische organisaties. Ook zou de invloed bijdragen aan polarisatie en aan steun voor Nederlandse samenwerking met Israëlische wapenproducenten.

Volgens BNNVARA maken bronnen binnen en rond de Nederlandse overheid zich zorgen over ongewenste Israëlische inmenging, al wilde het ministerie van Binnenlandse Zaken daar niet inhoudelijk op reageren. De onderzoeken roepen daarmee de vraag op hoeveel politieke invloed tegenover de economische belangen staat. De beschreven beïnvloeding en verbanden zijn grotendeels conclusies en beschuldigingen van SOMO en de andere aangehaalde organisaties, niet onafhankelijk vastgestelde feiten.