De emancipatiebeweging heeft een Earth Gravity Assist nodig

In dit artikel:

Een nachtelijke luisterervaring naar een podcast van historica Heather Cox Richardson en econoom Robert Reich zet de auteur aan het denken over de kwetsbaarheid van maatschappelijke vooruitgang. Hij benadrukt dat vrouwen, arbeiders en boeren in de negentiende eeuw nauwelijks rechten hadden. Stemrecht, toegang tot onderwijs, vrouwenemancipatie en vakbonden zijn pas in de afgelopen eeuw verworven en hebben het leven van veel mensen sterk verbeterd.

Volgens de auteur staan die verworvenheden opnieuw onder druk. Extreemrechtse bewegingen, delen van de zogenoemde manosphere en conservatief-religieuze groepen keren zich tegen onder meer vrouwenrechten, LHBTIQ+-rechten, transpersonen en maatschappelijke diversiteit. Daarbij wijst hij erop dat religieuze emancipatie mensen juist de vrijheid gaf om zelf te bepalen of zij gelovig wilden zijn.

De podcast belicht daarnaast de rol van het grootkapitaal in deze tegenbeweging. Sinds de jaren zeventig hebben grote bedrijven via politieke donaties invloed gekocht, in ruil voor belastingverlagingen en minder regelgeving. In de Verenigde Staten zouden onder meer olie- en wapenbedrijven daardoor grote invloed hebben op beleid. Het neoliberalisme en de globalisering verzwakten bovendien de vakbonden, waardoor gewone burgers minder tegenmacht kregen. Ook in Nederland ziet de auteur een overheid die volgens hem vaker naar bedrijven luistert dan naar burgers.

Hij vreest dat sociale media deze ontwikkeling versterken en dat extreemrechts, religieus conservatisme en economische macht elkaar online en politiek ondersteunen. Protestpartijen richten hun woede volgens hem te vaak op Europa, links en ‘woke’, terwijl juist die groepen vaak de eerder bevochten vooruitgang verdedigen. Toch ziet hij de huidige donkere periode als een mogelijke ‘Earth Gravity Assist’: een moment van bezinning dat de emancipatiebeweging nieuwe kracht kan geven om verder te gaan.