De échte racisme-kaart

In dit artikel:

Meerdere internationale onderzoeken laten zien dat Nederland en andere Noordwest-Europese landen relatief weinig openlijke etnische vooroordelen kennen. De World Values Survey (WVS), die sinds 1981 waarden en normen in de wereld meet, vroeg onder meer of mensen bezwaar zouden hebben tegen een buurman van een ander ras. Volgens kaartmateriaal uit 2013 en recentere data scoren Zweden en Nederland onder de 5 procent, terwijl veel landen in het Midden-Oosten, Azië en Afrika veel hogere percentages laten zien (India, Jordanië, Bangladesh, Hongkong, Iran, Libanon, Bahrein en Egypte: 20–40%+). Het Amerikaanse Pew Research Center rapporteerde vergelijkbare patronen.

Binnen Europa blijken Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Noorwegen en Nederland de meest tolerante samenlevingen; Griekenland valt op als relatief onverdraagzaam. Zuid-Amerika toont eveneens hoge tolerantiecijfers, met multi-etnisch Brazilië als koploper. Omdat antwoorden op zulke vragen sociaal wenselijk kunnen zijn, worden de WVS-uitkomsten bevestigd door andere indicatoren: levende kastengewassen in India, strikte naturalisatiewetgeving in Saoedi-Arabië en Europese anti-discriminatiewetten en rechtsstelsels die op gelijkheid gericht zijn.

Het World Justice Project onderzocht discriminatie bij werk, rechtspraak en overheidsdiensten en plaatste Denemarken, Noorwegen, Finland, Zweden, Duitsland en Nederland hoog op de ranglijst. Een directe koppeling tussen welvaart en tolerantie blijkt niet eenduidig: rijke Zuid-Korea scoort bijvoorbeeld slechter dan arme Oekraïne, terwijl Iran en Bolivia vergelijkbare welvaartsniveaus hebben maar sterk verschillende tolerantieniveaus.

Sinds 1981 is etnische tolerantie wereldwijd licht toegenomen, met een relatief sterke groei in westerse landen. Racisme en etnocentrisme zijn universeel menselijk, maar de data weerleggen het beeld dat deze problemen vooral een kenmerk van blanke Europeanen of Noord-Amerikanen zijn.