De drugswijk van San Francisco ligt vol mensen in verschillende stadia van beneveling en aftakeling
In dit artikel:
De Tenderloin, een driehoekig stadsdeel midden in San Francisco, oogt deze zaterdagochtend als een openluchtzorgcentrum voor mensen met zware verslavingen: junkies op de stoep, mensen die halsoverkop in elkaar zakken, seksscenes in stegen en groepjes die samen een rollator vasthouden. Auto’s en robottaxi’s glijden er voorbij alsof dit normaal straatbeeld is — en dat is het al decennia: de wijk is traditioneel een toevluchtsoord voor gemarginaliseerden, van lhbt+-gemeenschap tot prostituees, daklozen en drugsgebruikers.
Tyrell Scott (39) en zijn vriendin Keely Kirby (31) geven een persoonlijk gezicht aan die realiteit. Beiden leven op straat, afhankelijk van fentanyl — een synthetische opiaat die veel sterker is dan heroïne — en vinden in de Tenderloin relatief eenvoudige toegang tot middelen en basisvoorzieningen: van gratis medische hulp op straat tot goedkope hotels en kerken die dagelijks maaltijden uitdelen. Veel hulpverlening is in deze buurt geconcentreerd; wie uit de gevangenis of het ziekenhuis wordt ontslagen, belandt hier vaak op de stoep van een instantie.
Maar waar eens een beleid van compassie en harm reduction centraal stond, verschuift het bestuur richting strengere handhaving. Sinds de komst van burgemeester Daniel Lurie in januari zijn maatregelen ingevoerd die vroeger gangbare hulppraktijken afbouwen: uitdeelpunten van naalden, pijpjes en folie zijn verboden, tentenkampen zijn ontruimd en slapen in auto’s is verboden. Gouverneur Gavin Newsom pleit daarnaast voor dwangopnames; en onder druk van nationale politieke reacties — waaronder dreigementen van ex-president Trump met federaal ingrijpen — worden sinds kort meer dealers gearresteerd.
Die omslag stuit op verdeeldheid in de buurt. Activiste Lily Ho en haar organisatie Drug Free Sidewalks voeren campagne voor hardere maatregelen en willen niet alleen strafrechtelijk optreden tegen handelaren, maar ook het openlijke gebruik en de openbare overlast terugdringen. Zij en veel bewoners zien dat het extreem progressieve beleid de leefomgeving heeft uitgehold en eisen ingrijpen om de straten leefbaarder te maken, onderstreept tijdens een buurtbijeenkomst waar vrijwilligers hotdogs uitdeelden en overlegden over zuiverdere handhaving.
Tegelijk zijn veel bewoners zelf oud-verslaafden en vrezen ze dat handhaving problemen niet cureert maar verplaatst. Naomi Cohen, die zelf afgekickt is, zegt dat men niet wil blijven fungeren als het “afvoerputje” van de stad — maar waarschuwt ook dat een opgeknapte wijk voor veel huidige bewoners onbetaalbaar zal worden. Mark Dennehy, ook clean en actief in herstelwerk, betoogt dat dwang weinig verandert: mensen stoppen als ze zelf gemotiveerd zijn, niet omdat ze hiertoe gedwongen worden.
De harde cijfers onderstrepen de urgentie: sinds de opkomst van fentanyl zijn dodelijke overdoses gegroeid en concentreren zich in de Tenderloin; bijna de helft van de honderden jaarlijkse overlijdens door overdosis in San Francisco vindt plaats in deze buurt of een aangrenzende wijk. Door het zichtbare leed en door foto’s en video’s die via sociale media de wereld rondgaan, staat de Tenderloin symbool voor het bredere debat in Amerikaanse steden over tolerantie, hulpverlening en repressie.
Voor mensen als Scott en Kirby betekent de kentering concreet verlies van leefruimte en veiligheid: ze voelen zich opgejaagd, slapen vaker in parken buiten de wijk en zien weinig perspectief op behandeling of stabiel onderdak. Hun verhaal benadrukt een fundamenteel dilemma: wil de stad vooral orde herstellen via handhaving en gedwongen zorg, of inzetten op toegankelijke geestelijke gezondheidszorg en behandeltrajecten die verslaving als zorgprobleem behandelen in plaats van louter strafbaar gedrag? Beide kanten zien de Tenderloin als toetssteen: voor progressieve waarden, voor bestuurlijke slagkracht en voor de vraag hoeveel empathie een stad kan verdragen zonder dat de openbare orde volledig wegzinkt.