De dealtjes van kabinet-Jetten ogen wankel
In dit artikel:
Het minderheidskabinet van premier Jetten oogt wankel doordat het afhankelijk is van losse afspraken met kleine fracties, wat leidt tot ongemakkelijke politieke schaakstukken en onduidelijkheid over belangrijke dossiers. Donderdagochtend zaten PVV-afsplitsers van de Groep Markuszower (René Claassen, Hidde Heutink en Gidi Markuszower) samen met onder anderen Henk Vermeer (BBB) in een hotel bij het Binnenhof, waar informele gesprekken en handjeklap de plaats van formele coalitiebesprekingen lijken in te nemen.
Die informele sfeer liep woensdag en donderdag uit op een felle Kamerdiscussie over de AOW. De SGP liet aanvankelijk weten een motie te steunen die de plannen voor de verhoging van de pensioenleeftijd zou verzachten; dat werd door de Markuszower-clan later aangescherpt. Tegelijkertijd ontstond verwarring: oppositiepartijen en zelfs Kamervoorzitter Thom van Campen reageerden verontwaardigd dat er blijkbaar iets was afgesproken waar de rest van de Tweede Kamer niets van wist. Uiteindelijk bleek de motie geen duidelijke blokkade tegen de leeftijdsverhoging te bevatten, waarna Jetten toezegde het dossier opnieuw te bekijken.
De episode toont hoe kwetsbaar een kabinet zonder meerderheid is: ontmoetingen in restaurants, hotels en gangen worden cruciaal en kleinere, politiek avontuurlijke partijen krijgen disproportionele invloed. Dat levert niet alleen politieke rekbaarheid op, maar ook reputatieschade en lachen van oppositieleiders als Jesse Klaver en Geert Wilders over het gesjor aan de AOW-plannen.
Intern zijn er bovendien spanningen tussen Jetten en de VVD. Tweede Kamerleider Henri Bontenbal liet blijken moeite te hebben met sommige VVD-standpunten, bijvoorbeeld over bestaande uitkeringen, maar tekende toch. Bontenbal suggereerde tegelijk dat het aan anderen is om de VVD bij te sturen. Dat illustreert hoe Jetten enerzijds steun van de VVD nodig heeft en anderzijds moeite heeft om draagvlak in zijn eigen coalitie te smeden.
Ook het buitenlandse onderwerp Israël–Gaza illustreert de wankele balans: D66 dringt aan op erkenning van de Palestijnse staat, de VVD verzet zich fel en Jetten zegt als premier te moeten uitgaan van waar partijen het over eens zijn. De toon in de Kamer is wat minder scherp dan voorheen, maar fragieliteit en onduidelijkheid blijven zichtbaar.
Kortom: het nieuwe kabinet functioneert deels via losse deals met kleine fracties, wat politieke onrust en gebrek aan transparantie veroorzaakt. Die werkwijze kan kortstondige meerderheden opleveren, maar voedt tegelijk wantrouwen en onzekerheid over grote dossiers zoals pensioenen en buitenlandse politiek.