De Chinese kool heeft een 'superqueer' seksleven
In dit artikel:
Hanneke Suijkerbuijk (35), promovendus-turned-postdoc aan Wageningen University, onderzocht hoe vraat door insecten de bestuiving en voortplanting van planten beïnvloedt. In veld- en kasonderzoek met Chinese kool (Brassica rapa) vergeleek ze verschillende genotypes en ontdekte dat planten heel uiteenlopend reageren op beschadiging: sommige genotypes produceren juist meer zaden na vraat, andere lijden duidelijk verlies en weer andere blijven vrijwel ongewijzigd. Die genetische verschillen bepalen ook hoe aantrekkelijk planten blijven voor bestuivers — een genotype dat onder stress veel stuifmeel maakt trekt bijvoorbeeld meer insecten en verhoogt zo de kans op bestuivingsbezoeken en mogelijk zelfbestuiving.
Suijkerbuijk liet zien dat herbivorie niet één eenvoudige uitkomst heeft. Vraat kan bestuiversgedrag veranderen, maar planten kunnen zelf schakelen in hun voortplantingsstrategie (bijvoorbeeld meer zelfbestuiving inzetten als tijd schaars wordt). Omdat strategieën per jaar en omstandigheden variëren, is genetische diversiteit binnen een populatie voordelig — wat parallellen met sociale systemen en menselijke diversiteit oproept. Voor de landbouw zegt ze dat zulke inzichten waardevol zijn: rassen kiezen die goed tegen vraat kunnen reageren kan het gebruik van pesticiden verminderen, vooral relevant voor biologische teelt en veredeling.
Eerder onderzoek van Suijkerbuijk betrof ook insectengedrag en -neurowetenschap, onder meer hoe een virus de klim- en sterfplaats van de rups Spodoptera exuiga (de Florida-uil) beïnvloedt. In haar promotie combineerde ze werk in het veld, lab en kas, en nu als postdoc wil ze meer letten op de evolutionaire kant van plantverdediging: een sterke verdediging (bijvoorbeeld kleinere bloemen) kan bestuivers minder aantrekken, en daarmee weer nadelig uitpakken.
Naast de wetenschappelijke bevindingen komt uit het portret haar oog voor gedrag naar voren: ze kan vliegende insecten snel waarnemen en geniet van subtiele verschillen tussen bijensoorten, zoals variërende activiteit bij hommels. Praktische tip voor wie zelf wil observeren: paarse bloemen zijn aantrekkelijke plekken voor hommels en bieden een goede start om bestuivers te spotten.