De casus van grote taalmodellen bij het CBS

In dit artikel:

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onderzocht in 2025 de toepasbaarheid van grote taalmodellen (LLM’s) binnen de officiële statistiek, met als doel te bepalen of deze technologieën daadwerkelijk meerwaarde bieden en hoe ze veilig ingezet kunnen worden. Het rapport (Ponsen, Puts, Toepoel) beschrijft een verkennende studie uitgevoerd in Nederland (The Hague/Heerlen) waarin zowel de technische werking van LLM’s als concrete gebruiksscenario’s binnen het CBS zijn bekeken.

Het onderzoek volgde vier doelen: 1) een hoogover begrip van de algoritmen; 2) het classificeren van soorten toepassingen inclusief bijbehorende complexiteiten en risico’s, en het opstellen van trainingsmateriaal en richtlijnen voor verantwoord gebruik; 3) het toetsen van de haalbaarheid om open‑source LLM’s intern te draaien conform overheidsadvies, met pilot‑demonstraties voor toepassingen met brede impact; en 4) het in kaart brengen van bestaande projecten en het ontwikkelen van hands‑on demonstraties om operationele efficiëntie te verhogen.

De conclusie is dat LLM’s de efficiëntie en effectiviteit van statistische processen kunnen verbeteren mits organisaties de technologie begrijpen, werken met verantwoorde AI‑richtlijnen en praktische ervaring opdoen. Aanbevelingen omvatten investeren in kennisdeling en gerichte training of werving, strategische positionering rond generatieve AI, het uitrollen van een chat- en code‑assistent voor medewerkers en vervolgonderzoek naar gespecialiseerde toepassingen.