De broeikas | Feestje om uitblijvend rampscenario is helaas nog even uitgesteld

In dit artikel:

Klimaatverslaggever Jeroen Kraan beschrijft hoe het aanpassen van de scenario’s die klimaatmodellen gebruiken deze week een onverwachte nasleep kreeg: sommige media en klimaatsceptici beweerden dat het VN-klimaatpanel IPCC het ergste 'rampscenario' had geschrapt en dat daarmee de dreiging van klimaatverandering zou zijn afgezwakt. Dat is onjuist en berust op een misinterpretatie van een technische wijziging door het internationale modelcoördinatieplatform CMIP.

Modellen zijn essentieel om te begrijpen hoe extra broeikasgassen het complexe klimaatsysteem beïnvloeden. Omdat het veel rekenkracht kost die modellen te draaien, stemmen onderzoekers internationaal af welke uitstootpaden (scenario’s) zij doorrekenen. Ongeveer een maand geleden publiceerde CMIP een vernieuwde set scenario’s en liet daarbij het meest extreme én het meest optimistische uitstootpad weg. Het hoogste pad werd al langer bekritiseerd omdat het uitging van sterke stijgingen in kolengebruik — iets dat door de opkomst van hernieuwbare energie en extra klimaatbeleid steeds onwaarschijnlijker lijkt. Het gunstigste pad, dat eeuwige opwarming onder 1,5 °C veronderstelde, is ook gezien recente emissies niet langer realistisch.

Belangrijk om te benadrukken: het IPCC bepaalt deze keuze niet; het verzamelt en beoordeelt wetenschappelijke kennis. De nieuwe CMIP-scenario’s verschenen al eerder maar kwamen pas recent breed in het nieuws nadat sceptische media ze oppikten en suggereerden dat klimaatrisico’s zouden zijn verdwenen. In werkelijkheid tonen ook de meest waarschijnlijke paden — de Verenigde Naties schatten momenteel rond +2,8 °C in 2100 — aanzienlijke risico’s, met mogelijk doorlopende opwarming richting +4 °C in de eeuwen daarna: temperaturen die miljoenen jaren niet zijn voorgekomen.

Wetenschappelijke ontwikkelingen wijzen bovendien op meer onzekerheid en mogelijk hogere klimaatgevoeligheid, en op risico’s dat natuurlijke CO2-sinks minder functioneren (bijv. door vaker optredende bosbranden). Betere modellen kunnen zulke processen steeds beter meenemen; dat betekent ook dat, zoals onderzoekers waarschuwen, zelfs bij lagere emissies soms toch sterke opwarming kan optreden. Conclusie van Kraan: de verwijdering van een onrealistisch scenario is geen reden tot geruststelling — de rampscenario’s zijn nog niet van tafel.

Ter afsluiting raadt hij een aparte, mooie film aan: Dandelion's Odyssey, een experimentele semianimatie die nu te zien is in de bioscoop en op Picl.