De broeikas | Dit eeuwige klimaatadvies moet blijkbaar vaak herhaald worden
In dit artikel:
Klimaatverslaggever Jeroen Kraan betoogt dat wetenschappers, planbureaus en oud-topmensen al jaren roepen dat Nederland keuzes moet maken over welke zware industrie hier toekomst heeft — maar dat die herhaalde waarschuwingen weinig effect hebben. De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) herhaalde recent dat fysieke ruimte, milieuruimte en duurzame energie schaars zijn; dat betekent volgens hen dat niet alle huidige industriële activiteiten in Nederland kunnen blijven.
Het Nederlandse industriebeleid heeft decennialang de reflex gevolgd om bestaande fabrieken te behouden en te verduurzamen: olieraffinaderijen, kunststofproducenten en staalfabrieken krijgen vaak belastingvoordelen, subsidies en maatwerkafspraken voor staatssteun. Dat beschermt banen op korte termijn, maar remt volgens critici innovatie en de opkomst van duurzame alternatieven: nieuwe producenten van groene brandstoffen of circulaire plastics krijgen minder snel dezelfde steun en moeite om van de grond te komen.
In oktober presenteerde het demissionaire kabinet-Schoof een ‘industriebeleid met focus’ dat zes sectoren benoemt die prioriteit zouden moeten krijgen: halfgeleiders, defensie, biotechnologie, digitale diensten, machinebouw en innovatieve chemie. De WKR en onderzoekers juichen de keuze op papier toe, maar wijzen erop dat de concrete uitvoering en de behandeling van bedrijven die buiten die focus vallen onduidelijk blijven.
Die onzekerheid werd groter bij de presentatie van het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Het nieuwe kabinet zegt het gefocuste beleid te willen voortzetten, maar wil daarnaast jaarlijks 1 miljard euro inzetten om de energieprijzen voor alle zware industrie te verlagen. Experts waarschuwen dat zo’n brede steun precies het tegenovergestelde doet van kiezen: het bekrachtigt sectoren zonder toekomst in Nederland en kan een subsidiëringswedloop tussen EU-landen aanwakkeren.
Kortom: de boodschap van onderzoekers is helder maar blijft onbewerkt in beleidspraktijk hangen: niet kiezen is ook een keuze met risico’s voor klimaat- en industriële transitie. Klimaatwetenschapper Heleen de Coninck vat het samen: het inzicht dat kiezen nodig is, is nog niet diep genoeg doorgedrongen in Den Haag.