De broeikas | De droge zomer onthult het prijskaartje van klimaatverandering

In dit artikel:

De uitzonderlijke hitte en droogte van de zomer van 2026 veroorzaken in Europa grote economische schade. Economen van Triodos Bank ramen de kosten op ongeveer 180 miljard euro. Ook ING-econoom Carsten Brzeski waarschuwt dat de lage waterstand in de Rijn de Duitse economische groei kan drukken.

De gevolgen zijn op meerdere terreinen zichtbaar. Door droogte leveren landbouwgronden minder op, terwijl kerncentrales soms moeten worden stilgelegd omdat er onvoldoende koelwater beschikbaar is. De binnenvaart kan door de lage rivieren minder goederen vervoeren of bepaalde bestemmingen niet bereiken. Bovendien neemt de arbeidsproductiviteit af bij zeer hoge temperaturen. Naast de financiële schade vielen in Europa tienduizenden mensen door de hitte.

Volgens de Triodos-economen zou deze opeenstapeling van problemen aanleiding moeten zijn voor krachtiger klimaatbeleid. Zij constateren echter dat de Europese Commissie juist ruimte wil bieden aan grote bedrijven om langer broeikasgassen uit te stoten, met als doel hun concurrentiepositie te beschermen. Triodos-econoom Joeri de Wilde spreekt van een zichzelf versterkend patroon: tegenvallende groei leidt tot versoepeling van klimaatregels, terwijl die versoepeling vervolgens extra klimaatschade en nieuwe kosten veroorzaakt.

Een door Triodos aangehaalde IMF-studie stelt bovendien dat eerdere energiewisselingen niet simpelweg bestaande bronnen vervingen. Nieuwe energiebronnen kwamen er vaak bovenop, waardoor het totale verbruik van energie en grondstoffen bleef stijgen. Die ontwikkeling kan zich volgens de onderzoekers herhalen bij hernieuwbare energie. Minder olie en gas voor stroomopwekking betekent dan niet automatisch minder fossiele inzet, als bijvoorbeeld grotere elektrische auto’s en woningen meer materialen vereisen waarvan de productie nog deels fossiel is.

Daarom zou beleid niet alleen moeten inzetten op een andere energievoorziening of een CO2-prijs, maar ook op beperking van het totale energie- en materiaalgebruik. De Wilde pleit daarnaast voor strengere regels, waaronder een verbod op nieuwe fossiele energieprojecten en het beëindigen van subsidies daarvoor. De huidige extremen zijn volgens de beschouwing bovendien een voorproefje van ernstiger omstandigheden, zolang de wereldwijde uitstoot op recordniveau blijft.