De abortuskliniek van arts en 'cowboy distingué' Frans Wong aan het Oosterpark was de eerste van Nederland
In dit artikel:
In 1970 opende de flamboyante arts Frans Wong Lun Hing in Amsterdam, aan het Oosterpark 59, de eerste abortuskliniek van Nederland. Binnen korte tijd bleek er een grote behoefte: de kliniek draaide dagen met 110–120 ingrepen en trok niet alleen Nederlandse vrouwen maar ook cliënten uit België, Duitsland, Frankrijk en Spanje. Wong bouwde de voorziening uit vanuit zijn huisartspraktijk naast het pand; nummer 59 was ooit een Turks bordeel en werd met vergunning verbonden aan zijn praktijkruimte.
Wong had al eerder ervaring met de problematiek rond ongewenste zwangerschap, onder andere als huisarts op Katendrecht waar hij veel sekswerkers behandelde. Die contacten en zijn promotieonderzoek uit 1961 over prostitutie motiveerden hem om veilige zorg te bieden waar anders gevaarlijke, illegale methoden werden toegepast (zoals breinaalden of zeepsopklysma’s) die vaak tot perforaties en infecties leidden. In de kliniek paste hij de relatief nieuwe zuigcurettagepomp toe — een apparaat dat hij in Zweden bestelde en dat eerder door prof. Gerrit‑Jan Kloosterman was beproefd.
De organisatie van de zorg was, voor die tijd, professioneel: voorafgaande intakegesprekken werden gehouden met betrokken psychologen en huisartsen (onder anderen Nico Frijda, Tom Dil, Boy Edgar en Jan de Cler). De ingreep kostte destijds 300 gulden; voor wie dat niet kon betalen bestond er een ondersteunende stichting. De kliniek floreerde financieel — op drukke dagen bedroeg de omzet vele tienduizenden guldens — maar functioneerde in een juridisch grijs gebied: abortus was nog strafbaar, en het initiatief stuitte aanvankelijk op veel berusting binnen medische kringen en hevige maatschappelijke tegenstand.
Het pand met zijn opvallende uithangbord werd doelwit van intimidatie: ruiten werden ingegooid, patiënten en personeel bedreigd, en demonstraties waren aan de orde van de dag. Tegelijkertijd groeide in de samenleving het draagvlak door feministische bewegingen zoals Dolle Mina en Baas in eigen buik, die abortus steeds meer als een vrouwenrecht presenteerden. De praktijk liep daarmee vooruit op de wet: pas in 1984 kwam er wettelijke regulering (abortus onder voorwaarden toegestaan, ingrepen alleen in aangewezen klinieken/ziekenhuizen en met een bedenktermijn).
Na verloop van tijd veranderde ook de exploitatie: in 2012 nam Casa, een nationale hulporganisatie, de kliniek over. Het vroegere adres Oosterpark 59 is nu een ruime woning met commerciële ruimtes in het souterrain. Wong zelf leidde een kleurrijk leven buiten de praktijk — hij had een landgoed, fokte paarden en kocht vliegtuigen — maar raakte later financieel benadeeld en verloor veel geld. Zijn autobiografie Engeltjesmaker verscheen in 1998; Wong overleed in juni 2003 op 80‑jarige leeftijd.
De geschiedenis van Wong en de kliniek markeert een belangrijk omslagpunt in Nederland: van gevaarlijke, clandestiene abortuspraktijken naar georganiseerde, medische zorg en uiteindelijk wettelijke regulering. Wong zei eens over zichzelf: “Ik ben altijd een beetje feministisch geweest,” een uitspraak die zijn drijfveer voor het openbreken van dit taboe typeert.