De aarde draait sneller rond haar as dan normaal: dinsdag wordt een van de kortste dagen ooit gemeten
In dit artikel:
Op dinsdag 5 augustus zal de aardrotatie een van de kortste dagen ooit opleveren, met een lengte van 1,25 milliseconde korter dan de gebruikelijke 24 uur. Dit betekent dat de aarde in plaats van 86.400 seconden, nu 86.399,9875 seconden nodig heeft voor een volledige omwenteling. Eerder deze zomer waren al dagen met uitzonderlijk snelle rotaties, zoals op 10 en 22 juli, respectievelijk 1,36 en 1,34 milliseconde korter dan normaal. Sinds 2020 zijn meerdere snelheidsrecords verbroken, met als absoluut minimum 5 juli 2024, toen de dag 1,66 milliseconde korter was.
Langdurig gezien zou de aardrotatie juist moeten vertragen door de invloed van de maan, die via getijdenwrijving voor een langzame afname zorgt. Geologische gegevens tonen aan dat een dag enkele honderden miljoenen jaren geleden nog ongeveer 22 uur duurde, en de verwachting is dat dagen over millennia steeds langer worden. De recente versnelling vormt daardoor een onverwachte afwijking van deze trend.
De International Earth Rotation and Reference Systems Service (IERS) monitort de aardrotatie nauwkeurig. Om de kloof tussen de rotatie en de atoomklokken te corrigeren, werd sinds 1972 de schrikkelseconde ingevoerd. Dit houdt in dat op vaste data een extra seconde wordt toegevoegd om de tijdmeting in lijn te houden met de aardrotatie. Omdat de aarde recent sneller draait, wordt nu zelfs een negatieve schrikkelseconde overwogen—een ongekend fenomeen dat aanzienlijke gevolgen kan hebben voor systemen die afhankelijk zijn van uiterst precieze tijd, zoals GPS, internet en financiële markten.
De precieze oorzaak van deze versnelde rotatie is nog onbekend en vormt een puzzel voor wetenschappers. Mogelijke verklaringen zijn interne processen zoals stromingen in de vloeibare kern van de aarde, veranderingen in oceaanstromingen, atmosferische winden, klimaateffecten als El Niño, aardbevingen en het massaverlies door smeltende gletsjers. Verdere studie is nodig om deze verrassende veranderingen beter te begrijpen en de impact ervan op technische systemen te kunnen inschatten.