De aanslagen in de VS hadden de zwaarste gevolgen in het Midden-Oosten

In dit artikel:

Vijfentwintig jaar na de aanslagen van 11 september 2001 zijn de gevolgen van de Amerikaanse reactie nog steeds zichtbaar in het Midden-Oosten. In de Iraakse stad Falluja worden nog altijd kinderen geboren met ernstige afwijkingen. Ook nierschade en kanker worden in verband gebracht met de oorlog en het gebruik van munitie met verarmd uranium door Amerikaanse troepen.

Volgens het Cost of War-project van de Amerikaanse Brown University zijn sinds 2001 naar schatting 4,5 tot 4,7 miljoen mensen omgekomen in oorlogen onder leiding van de Verenigde Staten. Ongeveer 940.000 mensen stierven door direct geweld; miljoenen anderen overleden door indirecte gevolgen, zoals ziekte, honger en de instorting van de gezondheidszorg. Naast Afghanistan en Irak werden ook Pakistan en landen in Afrika getroffen, maar Irak, Syrië en Jemen betaalden de hoogste prijs.

De invasie van Irak in 2003 leidde tot de val van Saddam Hussein, maar het Amerikaanse besluit om het Iraakse leger te ontbinden en leden van zijn Baath-partij uit het staatsapparaat te verwijderen, veroorzaakte volgens deskundige Paul Salem een machtsvacuüm. Dat droeg bij aan een gewapende opstand en sektarisch geweld tussen soennieten en sjiieten. Vooral Iran profiteerde: door de val van Saddam en het Talibanregime in Afghanistan verloor Teheran twee vijanden en konden pro-Iraanse milities in Irak grote politieke en militaire invloed opbouwen.

Uit de opstand tegen de Amerikaanse bezetting ontstond al-Qaida in Irak, een voorloper van Islamitische Staat (IS). De Syrische burgeroorlog bood jihadistische groepen vervolgens nieuwe ruimte. IS veroverde in 2014 grote gebieden in Irak en Syrië, waarna de VS opnieuw militair ingreep. De strijd veroorzaakte nog meer slachtoffers en een vluchtelingenstroom die ook in Europa politieke gevolgen had.

Ook Afghanistan eindigde zonder de gehoopte Amerikaanse overwinning: na twintig jaar trokken de laatste Amerikaanse militairen in augustus 2021 weg. Salem stelt dat Osama bin Laden er niet in slaagde de VS uit het Midden-Oosten te verdrijven, maar wel extreem kostbare oorlogen uitlokte. Volgens hem vormt de huidige Amerikaanse confrontatie met Iran een nieuwe fase in een conflict dat mede door de eerdere oorlogen is ontstaan.