David Foster Wallace verlangde naar oprechtheid: 'Ironie is de zang van een vogel die van zijn kooi is gaan houden'
In dit artikel:
In een treinbeeld — een jongeman met zijn vinger als bladwijzer in het begin van Infinite Jest, die snel zijn telefoon pakt — zet het stuk de centrale paradox rond David Foster Wallace neer: zijn werk leeft als heilige aanwezigheid, maar de mensen die hem het meest nodig hebben, missen het geduld om het te lezen. Dertig jaar na het verschijnen van Infinite Jest en zeventien jaar na Wallace’ dood is hij geen doorlezen auteur voor veel lezers, maar een icoon of een internetmeme geworden.
Wie was Wallace en waarom staat hij zo symbool? Wallace groeide op in Champaign‑Urbana (Illinois) in een intellectueel gezin. Al op Amherst College en daarna in de schrijfopleidingen viel zijn precieze, erudiete stijl op. Vroege romans en verhalen — waaronder The Broom of the System en Girl with Curious Hair — vestigden snel zijn naam. In de jaren tachtig en negentig zat hij in het literaire landschap tussen de “Literary Brat Pack” en de generatie van postmoderne experimenteerders, maar hij ontwikkelde iets anders: een reactie op de ironie en afstandelijkheid van het postmodernisme. Waar postmodernisme vadermoord pleegde op modernistische ernst, zag Wallace dat die ironie het publiek had leeggezogen; hij zocht naar oprechtheid, naar wat later New Sincerity genoemd zou worden.
Infinite Jest — een omvangrijke roman waarin een film zo verslavend is dat kijkers er niet van weg kunnen — maakte Wallace tot een cultureel fenomeen. Het boek en de schrijver werden beroemd en mythisch: het brilletje, de bandana, de verhalen over drugs, alcohol en depressie, en zijn openlijke worsteling met verslaving en mentale gezondheidsproblemen droegen bij aan een sanctie‑achtige status. Tegelijkertijd ontstond kritiek: sommigen vonden zijn reputatie door marketing en fans opgeblazen, anderen vonden hem een radicale vernieuwer. Controverses over zijn gedrag en de manier waarop zijn lezersgroep — vooral jonge witte mannen — hem vereerde, voedden de discussie of Wallace nog wel onomstreden bewondering verdiende.
Het artikel benadrukt twee tegenstrijdige lijnen in Wallace’ leven en nalatenschap. Enerzijds was hij een scherp observator van verslaving en mediaconsumptie, die de televisiecultuur en later de internetcultuur ontleedde als een omgeving waarin mensen leven in plaats van alleen kijken. Zijn essayistische werk en toespraken, vooral This Is Water (een toespraak aan Kenyon College die viraal ging), maakten hem voor veel mensen tot een moreel en existentieel voorbeeld — soms zelfs tot een inspirerende levenscoach. Anderzijds leidde diezelfde populariteit ertoe dat Wallace vooral aanwezig bleef als symbool; performatieve lezers sjouwen met Infinite Jest om status te tonen, zonder het boek daadwerkelijk te doorwerken.
Persoonlijk worstelde Wallace met ambivalente verlangens: hij wilde gezien worden én verdwijnen, succes en anonimiteit hadden beiden een aantrekkingskracht en een afkeer. Die innerlijke strijd, gekoppeld aan zijn intensieve aandacht voor hoe media het menselijk gedrag veranderen, maakt hem relevant voor latere generaties. Het punt is pijnlijk en treffend: de generatie die volgens het artikel het meest van Wallace zou kunnen leren — de internetgeneratie, geboren rond 1990 en later, voor wie beeldcultuur de natuurlijke leefomgeving is — heeft vaak niet het geduld om zich door zijn omvangrijke, veeleisende proza heen te werken.
De schrijver van het stuk stelt dat Wallace probeerde een fundamentele vraag van hedendaagse literatuur te beantwoorden: hoe moet fictie zich verhouden tot een dramatisch veranderd medialandschap? Zijn diagnose over televisie is makkelijk door te trekken naar het internet: media vormen niet langer slechts content, maar de manier waarop mensen hun leven leiden. De laatste boodschap is dat het antwoord op Wallace’ nalatenschap minder in mythologiseren of afwijzen ligt dan in werkelijk lezen: aandacht, discipline en opoffering zijn nodig om zijn werk te doorgronden — precies die vermogens waarvan veel moderne lezers tekortschieten.