Datacenters negeren de meldplicht voor hun stroomverbruik, en minister Van Veldhoven laat Big Tech voorgaan terwijl woonwijken wachten

In dit artikel:

Een onderzoek van Lighthouse Reports en Trouw, waarover de NOS bericht, stelt dat datacenters een steeds groter beslag leggen op het Nederlandse elektriciteitsnet. In 2024 leverden netbeheerders ongeveer 5,1 miljard kilowattuur aan datacenters, bijna twee keer zoveel als vijf jaar eerder. Hun gezamenlijke verbruik bedraagt volgens het artikel inmiddels 4,6 procent van het Nederlandse stroomgebruik. TenneT verwacht dat dit aandeel in 2030 kan oplopen tot 10 à 15 procent.

Die groei vindt plaats terwijl het stroomnet op veel plaatsen vol zit. Bedrijven, instellingen en woningbouwprojecten komen daardoor op wachtlijsten terecht. In het Westelijk Havengebied van Amsterdam worden drie Microsoft-datacenters gebouwd die volgens het artikel ongeveer evenveel elektriciteit zullen gebruiken als alle huishoudens in Haarlem. Tegelijkertijd lopen in de regio circa 30.000 woningen ernstige vertraging op door netcongestie.

De precieze energie- en waterconsumptie van datacenters is grotendeels niet openbaar. Europese regels verplichten exploitanten om die gegevens te melden, maar volgens de onderzoekers publiceren de meeste bedrijven de informatie niet. Google, dat twee grote datacenters in Nederland heeft, zou helemaal geen openbare cijfers verstrekken. De onderzoekers willen via een procedure op basis van het Verdrag van Aarhus alsnog toegang tot de gegevens krijgen.

Het artikel bekritiseert vooral de ongelijke behandeling van huishoudens en grote technologiebedrijven. Burgers worden aangespoord energie te besparen, verduurzaming wordt belast en huishoudens betalen volgens de tekst per kilowattuur meer energiebelasting dan grootverbruikers. Datacenters krijgen ondertussen aansluiting op een overvol net. Microsoft zegt dat zijn datacenter op groene stroom draait, maar het artikel benadrukt dat die elektriciteit dan niet beschikbaar is voor andere gebruikers.

De auteur pleit daarom voor strengere handhaving: datacenters die hun verbruik niet openbaar maken zouden een boete moeten krijgen, nieuwe hyperscalecentra pas een aansluiting wanneer woningbouw niet langer wordt vertraagd, en grootverbruikers zouden niet langer een lager belastingtarief per kilowattuur moeten betalen. Het stuk benadrukt dat datacenters nodig zijn voor digitale diensten, maar vindt dat hun maatschappelijke kosten en voorrang op het elektriciteitsnet transparanter en eerlijker moeten worden verdeeld.