Dat Jetten excuses zou aanbieden voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers stond niet in het draaiboek: 'Bijna te laat, maar fijn dat het er is'

In dit artikel:

Premier Rob Jetten bood zondagmiddag in Rotterdam namens de staat excuses aan de Molukse gemeenschap tijdens de onthulling van het monument Ulu Kora. In een volle ontvangstruimte van het Scheepvaart en Transport College sprak hij onder meer over het „harteloze en eerloze ontslag” van KNIL‑militairen, de gebrekkige opvang en huisvesting en het gevoel van in de steek gelaten te zijn. Het excuus kwam onverwacht: de Stichting Nationaal Moluks Monument had de dag vooral bedoeld om de eerste generatie Molukkers te eren; het optreden van de premier was pas kort daarvoor bevestigd.

Ulu Kora — naar de boeg van de traditionele kora‑kora — herinnert aan eeuwenlange maritieme tradities en aan de rol die Molukkers tijdens de koloniale periode voor de VOC en later voor het Koninklijk Nederlands‑Indisch Leger vervulden. Op de dertiende verdieping van het college waren meerdere generaties aanwezig; er klinkt Molukse muziek en worden traditionele gerechten geserveerd. Veel aanwezigen, onder wie 89‑jarige Emma Latulette Papilaja, kwamen 75 jaar eerder aan op de Lloydkade met het schip Kota Inten. Zij en duizenden anderen waren door dienst in het KNIL naar Nederland gekomen met de belofte van een tijdelijk verblijf — dat voor velen permanent bleek.

De bijeenkomst gaf ook ruimte voor persoonlijke herinneringen en frustratie. Voor Papilaja was het moment emotioneel: haar overleden ouders en man konden de erkenning niet meemaken en het excuus voelt voor haar te laat en onvoldoende om het gemis te helen. Jonge aanwezigen zoals Sheyenne Pattikaba pleiten nu voor meer bekendheid van de Molukse geschiedenis in het onderwijs; haar moeder, docent Diana Anakotta‑Pattikaba, bevestigt dat leerlingen vaak niets over de Molukse gemeenschap leren op school.

De onthulling volgt op decennia van pogingen om erkenning te krijgen, met als dieptepunt geweldsincidenten in de jaren zeventig, zoals de treinkaping in Wijster. Een staatsexcuses leek in 2021 dichtbij, maar voormalig premier Mark Rutte trok zich terug na interne kritiek. Afgelopen week riep een ruime Kamermeerderheid het kabinet op tot een onafhankelijk onderzoek naar de rol van de staat in de behandeling van Molukkers; alleen FVD stemde tegen. Jetten steunt dat onderzoek en beloofde de volledige inzet van het kabinet om samen te bepalen welke stappen nodig zijn voor rechtvaardigheid.

Hoewel het gebaar door velen als belangrijk wordt gezien, blijft de toon gemengd: erkenning is een stap, maar voor oudere generaties komt die vaak te laat en verzacht zij niet altijd het verlies van een thuisland.