'Dat heeft op mij geen invloed': zo werken cadeautjes en subsidies van schadelijke industrieën

In dit artikel:

Nederlandse wetenschappers, artsen en andere professionals overschatten volgens de auteur vaak hun eigen onafhankelijkheid tegenover commerciële beïnvloeding. Aanleiding is een Volkskrant-interview met hoogleraar Marcel Olde Rikkert, die waarschuwt dat de drankindustrie onderzoek en uitlatingen van wetenschappers subtiel kan sturen. De schrijver betoogt dat veel mensen denken dat manipulatie vooral anderen treft, niet henzelf, terwijl psychologisch onderzoek laat zien dat juist die zelfoverschatting ons kwetsbaar maakt.

Ter illustratie wordt een experiment aangehaald waarin deelnemers kunstwerken moesten beoordelen. Wie vooraf de naam van de schilder opzocht, waardeerde een werk van een “grote naam” hoger, maar vond zijn eigen oordeel toch objectief. Een vergelijkbaar patroon zie je bij artsen: veel artsen zeggen niet beïnvloed te worden door cadeaus of sponsoring van farmaceuten, terwijl onderzoek laat zien dat contacten met vertegenwoordigers en gesponsorde bijeenkomsten wel degelijk samenhangen met hun voorschrijfgedrag.

De kern van het betoog is dat ook beroepsgroepen als artsen, financieel adviseurs en politici zichzelf vaak als minder vatbaar zien dan anderen. Juist dat geloof in eigen onkwetsbaarheid maakt mensen volgens de auteur extra gevoelig voor belangen van industrieën zoals alcohol-, tabaks-, suiker- en farmaceutische bedrijven.