D66 wil Europees veto schrappen: 'We moeten naar veel verder federaal Europa'

In dit artikel:

D66-Europarlementariër Gerben‑Jan Gerbrandy pleit ervoor het vetorecht binnen de Europese Unie af te schaffen. In een interview op NPO Radio 1 zei hij dat lidstaten niet langer individuele besluiten mogen kunnen blokkeren — zijn boodschap kort: "Zonder vetorecht." Volgens hem is die stap nodig omdat de geopolitieke realiteit de afgelopen jaren veranderd is en Europa alleen als één krachtig blok kan meespelen.

Gerbrandy wil dat de EU naar veel verdergaande integratie beweegt, met snellere besluitvorming en meer gezamenlijke slagkracht. Als voorbeeld noemt hij dat landen zoals Hongarije lange tijd een lening van circa 90 miljard euro aan Oekraïne konden tegenhouden; dat soort blokkades moet volgens hem in de toekomst niet langer mogelijk zijn.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft een vergelijkbaar standpunt ingenomen en pleit voor stemmen op basis van gekwalificeerde meerderheid, vooral bij buitenlands beleid, om systematische blokkades te voorkomen. Zij riep regeringen op het momentum te benutten nu de Hongaarse premier Viktor Orbán minder politiek gewicht heeft na recente verkiezingen.

Tegenstanders waarschuwen dat het opheffen van het veto nationale soevereiniteit aantast: landen — en met name kleinere lidstaten — verliezen daarmee directe controle en kunnen tegen hun wil besluiten opgelegd krijgen. De discussie balanceert dus tussen efficiëntie en bescherming van nationale invloed.

Praktisch is het afschaffen van het vetorecht complex: uitbreiding van gekwalificeerde meerderheid in gevoelige beleidsdomeinen vereist meestal wijziging van EU-verdragen, wat op zichzelf unanimiteit vergt. De kwestie blijft daarmee een centraal en moeilijk politiek dossier binnen de EU-debatten over macht, solidariteit en democratische controle.