D66, VVD en CDA leren twee harde lessen bij fiasco in Eerste Kamer

In dit artikel:

Een deel van de nieuwe asielwetten is door een onverwachte wending in de Eerste Kamer van tafel geveegd, wat coalitiepartij D66 en diens partners VVD en CDA hard raakt. Dinsdag stemde de PVV onder leiding van Geert Wilders tegen een eigen wetsvoorstel, waardoor de plannen van oud-minister Marjolein Faber (PVV) geen meerderheid kregen. De zet komt neer op doelbewuste sabotage: Wilders wilde vooral D66 blootleggen als dubbelzinnig over het asielbeleid.

De ruzie legt twee lessen bloot voor de coalitie: Wilders handelt opportunistisch en onvoorspelbaar, en de coalitie kan niet blind rekenen op steun van (partijen in) de Eerste Kamer. D66 had tijdens de formatie het recht bedongen om in die Kamer tegen Fabers wetten te stemmen, maar rekende erop dat een rechtse meerderheid plus de PVV de maatregelen toch door zouden krijgen. Die aanname bleek naïef. VVD-fractieleider Ruben Brekelmans reageerde verbolgen en stelde dat D66 nu wegloopt van zijn campagnebeloften, maar wilde geen kabinetscrisis ontketenen. Binnen D66 en CDA klinkt ook kalmer, men wil het incident niet laten escaleren.

Het kabinet kiest er bewust voor geen politieke crisis te riskeren; de partijen willen de energie steken in nieuwe, beter kansrijke asielwetten die wel een meerderheid krijgen. Kritiek is er op premier Rob Jetten: hij was opvallend afwezig in de lobby rondom de Senaatsstemming, waardoor vakminister en vicepremier Bart van den Brink de uitleg moest verzorgen. De coalitie concludeert dat zij bij toekomstige formatie- en stemprocessen niet alleen moet vertrouwen op losse afspraken, maar actiever steun had moeten verwerven om soortgelijke verrassingen te voorkomen.