D66, VVD en CDA kiezen voor minderheidskabinet: Jetten blokkeert JA21

In dit artikel:

D66, VVD en CDA hebben tijdens gesprekken met informateur Letschert op landgoed De Zwaluwenberg besloten te streven naar een minderheidskabinet: een kabinet dat vanaf het begin geen vaste meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer heeft. Gezamenlijk beschikken de drie partijen in de Tweede Kamer over 66 zetels — tien te weinig voor een meerderheid — en in de Eerste Kamer lopen ze zelfs zestien zetels tekort. Daardoor moeten ministers voor elk wetsvoorstel weer wisselende meerderheden zoeken; steun is niet van tevoren gegarandeerd.

Zo’n startend minderheidskabinet is in Nederland zeldzaam; in Scandinavische landen komt het vaker voor. Vorige Nederlandse kabinetten, zoals Rutte I, hadden externe gedoogsteun, iets wat deze formatie niet heeft.

De VVD had aanvankelijk geprobeerd JA21 (negen zetels) bij de coalitie te krijgen; met die partij zou het kabinet op 75 zetels uitkomen, één onder de meerderheid. D66 wees die optie echter resoluut af. Volgens D66-leider Rob Jetten bestaan er te grote inhoudelijke verschillen met JA21 op thema’s als klimaat, stikstof, asielbeleid en Europese samenwerking, en D66 wil niet als progressief-liberale partij regeren in een kabinet met twee duidelijke rechtse partners.

Jetten verdedigde de gekozen koers door te zeggen dat Nederland behoefte heeft aan een kabinet dat over partijgrenzen heen kan samenwerken en “altijd de hand moet willen reiken”, mede vanwege oplopende internationale spanningen.