D66, VVD en CDA gaan met 66 Kamerzetels minderheidskabinet vormen

In dit artikel:

D66, VVD en CDA hebben na twee dagen overleg op landgoed De Zwaluwenberg besloten samen te gaan regeren. Met gezamenlijk 66 zetels in de Tweede Kamer komt er vrijwel zeker een zogenoemd echt minderheidskabinet — iets wat in Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog niet is voorgekomen. JA21 sluit niet aan bij de onderhandelingen; samenwerking met die partij bleek inhoudelijk te ver weg op thema’s als stikstof, klimaat en buitenlandse samenwerking en zou in de Eerste Kamer bovendien geen oplossing bieden.

Een minderheidskabinet kan alleen werken als het telkens steun zoekt in de Kamer voor begrotingen en wetten. Gedoogsteun van één oppositiepartij lijkt onwaarschijnlijk: GL–PvdA weigert dat, en ook JA21 staat daar niet om te springen. Het kabinet zal daarom naar wens op onderdelen naar links of naar rechts moeten bewegen en afspraken per dossier moeten sluiten. Historisch gezien is zo’n constructie kwetsbaar — het laatste echte minderheidskabinet dateert uit 1939 en viel snel.

Op de inhoud zijn er nog flinke verschillen binnen de beoogde coalitie. D66 en CDA willen fors investeren om onder meer energie- en stikstofproblemen aan te pakken en vragen soepelere toepassing van begrotingsregels; de VVD pleit juist voor zuiniger financieel beleid. Ook nieuwe uitgaven voor defensie, asielopvang en de vergrijzing drukken op de rijksfinanciën.

De onderhandelingen gaan de komende weken door; de partijen mikken erop uiterlijk 30 januari een coalitieakkoord te presenteren. Daarna volgt debat in de Kamer en de benoeming van een formateur die een kabinetsteam samenstelt, doorgaans de beoogd premier.