D66 vond €475 miljoen voor het Binnenhof buiten proporties: nu moet Boekholt miljarden verantwoorden

In dit artikel:

De renovatie van het Binnenhof werd in 2015 gepresenteerd als een project van maximaal €475 miljoen, inclusief een buffer voor onvoorziene kosten. Inmiddels bedraagt het renovatiebudget bijna €2,8 miljard. Inclusief €164,4 miljoen voor tijdelijke huisvesting komt het totaal op ongeveer €2,96 miljard, al zijn deze bedragen door verschillende prijspeilen en kostenposten niet één-op-één vergelijkbaar met de oorspronkelijke raming.

In een Kamerbrief van 16 oktober meldde D66-minister Elanor Boekholt-O’Sullivan bovendien dat de bouwrente hoger uitvalt dan verwacht. Voor 2027 tot en met 2031 was gerekend met 2 procent, maar per 1 juli is 2,64 procent vastgesteld. Het verschil van 0,64 procentpunt kan bij grote uitstaande leningen aanzienlijk zijn. De minister heeft echter nog niet berekend hoeveel extra rente het Binnenhofproject precies kost, omdat daarvoor inzicht nodig is in de omvang en timing van de leningen.

Het Rijksvastgoedbedrijf financiert de werkzaamheden via een leenfaciliteit. De rente wordt aan de investering toegevoegd en de leningen worden na oplevering afgelost via gebruiksvergoedingen. De kosten verdwijnen daarmee niet, maar komen uiteindelijk terecht bij publiek gefinancierde gebruikers en dus indirect bij de overheid.

De Algemene Rekenkamer concludeerde in mei 2025 dat de oorspronkelijke raming onrealistisch laag was. Bij de start ontbraken onder meer een vastgesteld programma van eisen en een uitgewerkt ontwerp, terwijl ook onvoldoende rekening was gehouden met de complexiteit van het historische gebouwenensemble. Volgens de Rekenkamer kreeg de Kamer bovendien niet alle beschikbare financiële informatie. Interne ramingen van het Rijksvastgoedbedrijf waren structureel hoger dan de openbaar gemelde bedragen, zonder dat een verwachte bandbreedte werd gedeeld.

Naast het Binnenhof speelt een mogelijk ontwerp voor de terugkeer van Nieuwspoort naar de Lange Poten. De technische haalbaarheid wordt onderzocht, maar ontwerp, kosten en huurprijs zijn nog niet vastgesteld. Volgens de minister kan aanvullende dekking nodig zijn. Omdat dit project buiten de renovatie valt, moet duidelijk worden welk deel via huur wordt betaald en welk risico bij het Rijk blijft.

De eerstvolgende voortgangsrapportage, die in november wordt verwacht, bevat een uitgebreidere vertrouwelijke financiële bijlage. De oproep aan de minister is om daarnaast publiek een begrijpelijke totaalraming te geven, met bandbreedtes, renteaannames en afzonderlijke posten voor renovatie, tijdelijke huisvesting en andere projecten. Zo kunnen Kamer en burgers zien welke rekening al vaststaat en welke financiële risico’s nog openliggen.