D66-staatssecretaris legt het 'uniforme tarief' op tafel: wie een huis wil om in te wonen betaalt meer of hooguit hetzelfde, wie verhuurt betaalt minder

In dit artikel:

Staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën heeft de Tweede Kamer een brief gestuurd over de mogelijke invoering van één uniform tarief voor de overdrachtsbelasting. Hij werkt daarin twee budgetneutrale varianten uit: ongeveer 3,7 procent als de startersvrijstelling blijft bestaan en circa 2,8 procent als die wordt afgeschaft.

In beide scenario’s gaan doorstromers meer betalen dan de huidige 2 procent. Volgens Eerenberg kan een hogere overdrachtsbelasting de doorstroming op de woningmarkt, de dynamiek en de arbeidsmobiliteit afremmen. Dat staat op gespannen voet met het kabinetsbeleid om ouderen te stimuleren naar kleinere woningen te verhuizen.

Starters onder de 35 jaar worden vooral geraakt als de vrijstelling vervalt. Zij betalen dan 2,8 procent overdrachtsbelasting. Bij een woning van 400.000 euro komt dat neer op 11.200 euro, een bedrag dat niet binnen de maximale hypotheek van 100 procent van de woningwaarde kan worden meegefinancierd. Daardoor zouden starters eerst extra vermogen moeten opbouwen en hun aankoop mogelijk uitstellen.

Tegelijkertijd dalen de tarieven voor beleggers en andere vastgoedpartijen. Het tarief voor beleggingswoningen en vakantiehuizen kan in de twee varianten van de huidige 8 procent naar 3,7 of 2,8 procent gaan. Ook bedrijfsvastgoed en vastgoedparticipaties, waarvoor nu 10,4 procent geldt, worden goedkoper. Het uniformeren van de tarieven moet bovendien de belasting eenvoudiger maken en investeringen, zoals de transformatie van kantoren, stimuleren.

De huidige tariefstructuur is de afgelopen jaren steeds verder uitgebreid. Sinds 2021 bestaat de startersvrijstelling, die mede werd bekostigd door hogere tarieven voor andere vastgoedcategorieën. Volgens de brief heeft de Belastingdienst sinds 2020 38 fte ingezet voor de uitvoering van deze differentiatie.

Onderzoek van de Universiteit Maastricht en SEO vormt een belangrijke onderbouwing voor herziening van de vrijstelling. Een groot deel van het voordeel voor starters zou volgens Maastricht in hogere huizenprijzen terechtkomen; SEO noemt de regeling deels doeltreffend. De auteur van het artikel betwijfelt echter of het afschaffen van de vrijstelling de woningkrapte oplost en wijst op het structurele tekort aan woningen.

Er is nog geen definitief besluit genomen. De Belastingdienst kan een uniform tarief op zijn vroegst per 1 januari 2028 invoeren. Eerenberg wil het voorstel verder met de Kamer bespreken.