D66-staatssecretaris Eelco Eerenberg weigert aangifte na achterhouden geheime datakluis: 'mogelijk fouten' zijn niet strafbaar

In dit artikel:

Een geheime ‘datakluis’ bij de Belastingdienst is volgens onderzoek van accountantskantoor BDO niet meegenomen bij informatieverzoeken van de Parlementaire Enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening (PEFD). Die commissie wilde dossiers onderzoeken over de behandeling van gedupeerde gezinnen in de toeslagenaffaire. Uit het BDO-rapport blijkt dat de Belastingdienst niet adequaat heeft gehandeld, terwijl intern signalen zouden zijn geweest over het bestaan van de kluis. Ook werd de Tweede Kamer pas maanden later geïnformeerd nadat de kluis opnieuw onder de aandacht was gebracht.

Tijdens een Kamerdebat op 10 september vroegen meerdere Kamerleden staatssecretaris Eelco Eerenberg om aangifte te doen wegens mogelijk achterhouden van informatie voor een parlementaire enquête. In een Kamerbrief van 29 september schrijft Eerenberg echter dat hij op basis van de beschikbare feiten geen redelijk vermoeden van een ambtsmisdrijf ziet. Volgens hem wijzen mogelijke fouten binnen het ministerie niet automatisch op strafbaar handelen. Daarmee sluit hij voorlopig een strafrechtelijk onderzoek uit.

Het kabinet kiest in plaats daarvan voor drie aanvullende onderzoeken door BDO en een nieuwe commissie over de datakluis en andere afgeschermde digitale omgevingen. Die commissie begint dit najaar, krijgt een looptijd van twee jaar en zou eind 2028 klaar zijn. Oud-Kamerlid en voormalig Utrechtse wethouder Senna Maatoug is voorgedragen als voorzitter. Om afstand tot het ministerie van Financiën te creëren, wordt het ministerie van Defensie formeel opdrachtgever, terwijl Eerenberg politiek verantwoordelijk blijft.

De auteur noemt deze aanpak een vertragings- en beschermingsconstructie, omdat besluitvorming over aangifte volgens hem wordt uitgesteld totdat de onderzoeken zijn afgerond. Ook wordt de vermeende ongelijke behandeling bekritiseerd: toeslagenouders kregen volgens de auteur zware sancties voor fouten, terwijl betrokken ambtenaren nu niet strafrechtelijk worden onderzocht. De Tweede Kamer wordt opgeroepen zelf aangifte te doen en volledige dossiers uit de datakluis snel beschikbaar te stellen aan gedupeerde ouders en hun advocaten.