D66 noemt zich de onderwijspartij, maar zet de scholen voor 1,2 miljard als onderpand in een afspraak die de Kamer niet te zien kreeg

In dit artikel:

Een niet-openbaar gemaakte coalitieafspraak van D66, VVD en CDA koppelt mogelijke tegenvallers bij de besparingen op de sociale zekerheid aan een korting op de onderwijsbegroting. De afspraak kwam volgens het artikel via de NOS aan het licht, vlak voordat de Tweede Kamer over de begroting en de Financiële Beschouwingen zou debatteren.

Als de beoogde besparingen op onder meer de WW en WIA onvoldoende opleveren, moet een tekort van maximaal 3 miljard euro worden opgevangen. In dat geval worden ministeries niet volledig gecompenseerd voor stijgende lonen en prijzen. Defensie, Infrastructuur en Justitie blijven buiten schot. Daardoor zou vanaf 2031 ongeveer de helft van de korting voor rekening van het onderwijs komen: 1,2 miljard euro op een totale onderwijsbegroting van 57 miljard euro. Ook het Klimaat- en Energiefonds zou circa 200 miljoen euro verliezen.

De afspraak is volgens de berichtgeving gemaakt omdat het minderheidskabinet van premier Rob Jetten de steun van PRO en Volt nodig heeft. Die partijen wilden dat de geplande ingrepen in de WW en WIA werden geschrapt. Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief moet de besparingen nu opnieuw met de vakbonden zien te regelen. Als dat niet lukt, treedt de onderwijsbezuiniging in werking. Volgens het artikel willen de bonden juist opnieuw onderhandelen over de WIA, waardoor de kans op toepassing van de achtervang onzeker blijft.

Jetten sprak publiekelijk alleen over aanvullende voorstellen wanneer de sociale besparingen tegenvallen en lichtte de concrete gevolgen niet toe. De auteur verwijt hem daarom dat hij de Kamer aanvankelijk geen volledig inzicht gaf in het financiële risico. Een korting op de prijsbijstelling zou scholen minder ruimte geven om stijgende personeels- en energiekosten op te vangen, met mogelijk gevolgen voor het aantal leraren en de ondersteuning van leerlingen.

De maatregel raakt bovendien de onderwijsportefeuille van D66, dat zich profileert als onderwijspartij. De auteur ziet de afspraak als politieke ruil: PRO en Volt krijgen hun zin over sociale zekerheid, terwijl het onderwijs als financiële achtervang wordt gebruikt. Omdat de korting pas in 2031 voelbaar wordt, zou een volgend kabinet de gevolgen moeten dragen. Jetten zou de volledige coalitieafspraak alsnog naar de Tweede Kamer sturen; het artikel roept op om de begroting niet goed te keuren zolang de onderwijsclausule niet openbaar en besproken is.