D66-minister weigert onderzoek naar buitenlandse financiers Gaza-protesten ondanks Kamermotie

In dit artikel:

D66-minister Rianne Letschert van Onderwijs heeft ruim een jaar na een aangenomen Kamermotie nog geen onderzoek laten uitvoeren naar mogelijke buitenlandse financiering van pro-Palestijnse Gaza-protesten op Nederlandse universiteiten. In antwoorden aan Mona Keijzer schrijven de ministeries van Onderwijs, Justitie, Sociale Zaken en Binnenlandse Zaken dat zij geen wettelijke grondslag zien om individuele personen of organisaties op dit punt te onderzoeken. Daardoor heeft het kabinet nog altijd geen zicht op specifieke geldstromen.

De Tweede Kamer nam de motie van BBB-Kamerlid Claudia van Zanten op 2 oktober 2025 met 95 tegen 55 stemmen aan. De motie vroeg om na te gaan of buitenlandse mogendheden, gelieerde instellingen of bedrijven de protesten financieren. Van Zanten verwees naar signalen over mogelijke betrokkenheid van Qatar bij demonstraties op Amerikaanse universiteiten. De toenmalige regering noemde het verzoek overbodig. De VVD, PVV, BBB en enkele andere partijen stemden voor; D66, GroenLinks-PvdA en meerdere andere fracties tegen.

Letschert heeft de uitvoering doorgeschoven naar VVD-minister David van Weel van Justitie en Veiligheid. Hij zou vóór de behandeling van zijn begroting aan de Kamer melden hoe de motie wordt uitgevoerd, maar een concreet tijdpad voor het onderzoek ontbreekt. Een breder onderzoek naar buitenlandse geldstromen en risico’s voor de nationale veiligheid loopt al, maar het is onduidelijk of de universiteitsprotesten daarin worden meegenomen.

De beantwoording liep bovendien vertraging op: Keijzer stelde haar vragen op 10 september, terwijl ministers normaal binnen drie weken reageren. Zij vroeg eerder al naar mogelijke buitenlandse beïnvloeding na berichtgeving over een vermeend Hamasnetwerk bij Nederlandse demonstraties. Nieuwe vragen aan Van Weel over betrokken organisaties en subsidies aan Amnesty zijn nog onbeantwoord.

Het juridische bezwaar van het kabinet is volgens deskundigen reëel: ministeries mogen niet zonder wettelijke bevoegdheid gegevens over organisaties verzamelen. Tegelijkertijd vroeg de motie niet om onderzoek naar individuele demonstranten, maar naar de financiering door buitenlandse staten. Ook bevatte de motie geen bewijs dat dit in Nederland gebeurt; juist dat moest het onderzoek vaststellen. Het is nu aan Van Weel om te bepalen of en hoe het onderzoek alsnog plaatsvindt.