D66-minister Van Essen legt Kamer spreekverbod op over Brusselse grutto-eisen: 'kan niet worden aangehaald in openbare debatten'

In dit artikel:

Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) heeft de aanvullende Nederlandse reactie aan de Europese Commissie gestuurd in de inbreukprocedure over de bescherming van de grutto. Kamerleden kunnen het document alleen vertrouwelijk inzien bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer. De inhoud mag niet worden verspreid of aangehaald in openbare debatten. Daardoor kunnen parlementariërs de afspraken met Brussel volgens het artikel niet volledig openbaar controleren.

De Europese Commissie begon in juli 2024 een formele procedure tegen Nederland op grond van de Europese Vogelrichtlijn. Brussel vindt dat Nederland onvoldoende doet om de gruttopopulatie te herstellen. In juli 2025 volgde een met redenen omkleed advies, de laatste waarschuwing voordat een zaak bij het Europees Hof van Justitie kan worden aangespannen. Van Essen beroept zich op de gebruikelijke vertrouwelijkheid tijdens zulke procedures. Ook over een gesprek met Eurocommissaris Jessika Roswall in mei gaf hij geen inhoudelijke details.

De kwestie kan grote gevolgen hebben voor de landbouw. Brussel neemt volgens het artikel geen genoegen met het huidige, grotendeels vrijwillige systeem van agrarisch natuurbeheer en verlangt aantoonbare resultaten. Op 6 juli ondertekende Van Essen met zeven provincies een afsprakenkader voor het Aanvalsplan Grutto. Dat voorziet in 35 leefgebieden van minimaal 2.000 hectare, samen minstens 70.000 hectare. In elk gebied moet ten minste 1.000 hectare optimaal worden ingericht voor de grutto, onder meer met aangepast waterbeheer en agrarisch natuurbeheer. Het Rijk stelt hiervoor jaarlijks ongeveer 200 miljoen euro extra beschikbaar.

LTO Nederland waarschuwde eerder dat Europese verplichtingen het vrijwillige karakter van het natuurbeheer kunnen ondermijnen en de vergoedingen voor boeren onder druk kunnen zetten. De auteur vreest dat boeren uiteindelijk worden gedwongen tot maatregelen zoals hogere waterpeilen en beperkingen op het maaien, terwijl zij niet zeker zijn van een passende vergoeding.

Het artikel veroordeelt vooral de geheimhouding en stelt dat het kabinet daarmee de controlerende rol van de Tweede Kamer en de belangen van boeren ondergeschikt maakt aan Europese druk. Daarbij wordt opgemerkt dat ook voormalig BBB-staatssecretaris Jean Rummenie in december 2025 een eerdere reactie onder dezelfde vertrouwelijkheidsclausule liet inzien. Volgens de auteur past dit in een breder patroon waarbij afspraken met Brussel buiten de openbaarheid worden gemaakt. De tekst eindigt met een oproep om de reactie openbaar te maken en gedwongen landbouwmaatregelen tegen te houden.