D66-minister Van Essen jaagt tot 30 procent extra veehouders van het erf: in 2035 is volgens Wageningen tot 40 procent weg

In dit artikel:

Een onderzoek van Wageningen, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van minister Van Essen, voorspelt dat het nieuwe stikstofbeleid 10 tot 30 procent van de veehouders extra kan dwingen te stoppen. Zonder deze maatregelen zou tot 2035 al ongeveer 10 procent van de bedrijven verdwijnen. Afhankelijk van de diersoort kan het aantal veehouderijen daardoor met 20 tot 40 procent afnemen, tot ongeveer 5.000 bedrijven.

De gevolgen zouden volgens het artikel niet alleen op boerenbedrijven merkbaar zijn, maar ook bij loonwerkers, veeartsen, voerhandelaren en dorpsverenigingen. De onderzoekers verwachten bovendien dat vooral kleine en extensieve bedrijven met relatief veel weidegang worden geraakt. Grotere bedrijven zouden de normen gemakkelijker kunnen opbrengen, waardoor schaalvergroting in de melkveehouderij wordt gestimuleerd.

De voorgestelde regels lijken voor veel bedrijven moeilijk haalbaar. In een steekproef uit 2022-2024 voldeed minder dan 5 procent van de melkveebedrijven aan de beoogde ammoniaknorm en geen enkel bedrijf aan de voorgestelde broeikasgasnorm. Ruim 3.300 melkveebedrijven zouden niet aan de veebezettingsnorm voldoen. Daarnaast liggen de gronden van circa 9.000 landbouwbedrijven in zones rond Natura 2000-gebieden, al noemen de onderzoekers dat mogelijk een overschatting.

Het stikstoffonds kan tot 2035 naar verwachting ongeveer 60 procent van de investeringen subsidiëren voor iets minder dan de helft van de melkveebedrijven. Het kabinet heeft daarnaast 2,75 miljard euro gereserveerd voor beëindigingsregelingen, omdat het verwacht dat de doelen niet met normen alleen worden gehaald. De Wageningse analyse kan de uiteindelijke gevolgen volgens de onderzoekers echter onderschatten: het vervallen van de derogatie, regels voor vervuilde gebieden en toekomstig dierenwelzijnsbeleid zijn niet volledig meegenomen. Een tweede onderzoeksfase, waarin meer sectoren en cijfers worden onderzocht, is pas begonnen; voor varkens en kippen staan bepaalde emissienormen nog niet vast.

Van Essen heeft de stikstofwet deze week naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens het artikel is die grotendeels gelijk aan het plan van juni. Hoewel Wageningen de economische krimp van het agrocomplex op maximaal 4 procent schat en geen gevaar voor de voedselzekerheid verwacht, betoogt de auteur dat individuele boeren hun volledige bedrijf kunnen verliezen. Het stuk bekritiseert daarom de wet scherp en roept de Tweede en Eerste Kamer op haar te verwerpen. Daarbij wordt ook verwezen naar de Nationale ombudsman, die de overheid recent onbetrouwbaar voor boeren noemde.